Đột qụy: Cách nhận biết và xử trí đúng để tránh di chứng

Tạp chí Sức Khỏe |

(Sức Khỏe- khoe24h) Đột qụy, còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra đột ngột do mạch máu nuôi não bị tắc nghẽn hoặc bị vỡ khiến não không được cung cấp máu làm cho tế bào não bị thiếu oxy và chất dinh dưỡng.

Hậu quả là tế bào não sẽ ngưng hoạt động rồi chết đi trong vòng vài giây đến vài phút (nếu sự cung cấp máu không được phục hồi ngay sau đó).

đột quỵ, làm gì khi bị đột quỵ, làm gì khi bị tai biến mạch máu não, tai biến mạch máu não phải làm gì,
 

Có những dạng đột qụy nào ?
Tùy theo nguyên nhân gây nên là mạch máu nuôi não bị tắc hay bị vỡ, có thể có những dạng đột quỵ sau:
1. Cơn thoáng thiếu máu não: mạch máu não bị tắc, nhưng lại được tự thông nhanh chóng nên não không bị chết, nhờ đó các triệu chứng nhanh chóng phục hồi hoàn toàn trong vòng 24 giờ, người bệnh khỏe mạnh lại như bình thường. Tuy vậy, nguy cơ tái phát rất cao, rất dễ bị các cơn thiếu máu tương tự hoặc trở thành nhồi máu não không hồi phục được nữa. Vì vậy mặc dù hồi phục nhưng người bệnh vẫn phải đi khám chuyên khoa thần kinh để làm các xét nghiệm tìm nguyên nhân và tầm soát các yếu tố nguy cơ để có thể có kế hoạch điều trị phòng ngừa hữu hiệu.
2. Nhồi máu não - thiếu máu não: mạch máu não bị tắc kéo dài làm não thiếu máu nuôi khiến tế bào não bị hoại tử và chết đi.
3. Xuất huyết não - chảy máu não:
Mạch máu trong não bị vỡ, máu không đến nuôi não được mà chảy tràn ra chèn ép vào não làm não bị hư hại. Các nguyên nhân vỡ mạch máu não là:
• Tăng huyết áp: là nguyên nhân chính gây vỡ mạch máu não, xảy ra khi tăng huyết áp lâu ngày không chữa trị tốt. Huyết áp tăng cao lâu ngày làm mạch máu thường xuyên bị căng, dẫn tới rạn nứt, tổn thương thành mạch máu, tạo ra các chỗ phình nhỏ, đến một lúc nào đó sẽ vỡ ra.
• Các nguyên nhân khác: dị dạng mạch máu não, thoái hoá mạch máu não, u não, bệnh máu khó đông…

Những dấu hiệu để nhận biết đột qụy?
Các triệu chứng thường gặp của đột qụy gồm:
• Đột ngột có cảm giác tê hay yếu, liệt ở mặt, tay chân ở một nữa bên của cơ thể.
• Đột ngột không nói được, nói đớ, nói ngọng hoặc nói nhảm
• Đột ngột nhìn mờ, không nhìn được rõ hoặc mù một mắt
• Đột ngột nhức đầu dữ dội, có thể có , nôn ói, hoặc co giật
• Lú lẫn, hôn mê
Phải nghĩ đến đột quỵ nếu một hoặc nhiều triệu chứng kể trên xuất hiện đột ngột, bất ngờ ở một người đang có vẻ rất khỏe mạnh, khi họ đang nghỉ ngơi, đang ngủ, hoặc đang làm việc bình thường.

Phải làm gì khi gặp người bị đột qụy?
• Nhanh chóng đỡ người bệnh để tránh cho họ bị té ngã, chấn thương.
• Để người bệnh nằm xuống chỗ thoáng, nghiêng qua một bên nếu nôn ói, móc hết đàm nhớt cho bệnh nhân dễ thở.
• Gọi số điện thoại cấp cứu khẩn cấp 115 hoặc đưa ngay người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.
• Nếu bệnh viện gần nhà có đủ điều kiện chữa trị thì không nên chuyển viện đi xa, trừ khi bác sĩ có chỉ định, vì càng di chuyển xa càng có thể làm bệnh nặng hơn.
Không nên làm gì khi đối với người bị đột qụy?
• Không tự ý cho uống hoặc nhỏ thuốc hạ huyết áp hay bất kỳ loại thuốc nào khác, nhất là các thuốc dân gian chưa được kiểm chứng.
• Không phí thời gian để chờ xem người bệnh nằm nghỉ một lúc có khỏe lại không vì trong điều trị đột qụy thời gian là vàng của não.
• Không cạo gió, cắt lễ, chích kim vào đầu ngón tay, bấm huyệt nhân trung, cúng vái, …
Tại sao phải đưa người bị đột qụy tới bệnh viện càng nhanh càng tốt?
• Não người rất quan trọng nhưng lại rất nhạy cảm. Nếu bị thiếu máu, thiếu oxy, hoặc bị chảy máu thì não sẽ bị hoại tử , bị chết đi rất nhanh chóng. Nếu để người đột quỵ ở nhà càng lâu thì phần não bị chết càng lớn, không thể chữa trị phục hồi lại được.
• Chỗ não bị hư sau đó còn bị sưng lên gây nguy hiểm đến tính mạng.
Do đó phải đưa người bệnh vào bệnh viện càng nhanh càng tốt để có thể cứu sống kịp thời các phần não chưa chết nhưng đang bị thiếu máu nuôi, đang bị sưng, hoặc bị chèn ép.

Bệnh nhân đột quỵ và người thân cần làm gì sau khi xuất viện?
• Uống thuốc theo toa.
• Tái khám đúng hẹn để được điều trị liên tục, điều chỉnh thuốc phù hợp với tình trạng bệnh nhân lúc đó. Thảo luận với bác sĩ điều trị lúc xuất viện để chọn nơi tái khám tốt nhất và thuận tiện nhất.
• Tập vận động tại nhà hoặc tại phòng tập vật lý trị liệu.
• Cố gắng cho bệnh nhân tự làm các hoạt động sinh hoạt hàng ngày với sự trợ giúp của thân nhân để có thể hồi phục sớm và sống độc lập. Không nên làm thay hoàn toàn cho bệnh nhân.
• Cho bệnh nhân ăn uống theo đúng chế độ được hướng dẫn, ví dụ ăn lạt, cữ mỡ với người tăng huyết áp, cữ đường giảm bột với người đái tháo đường…
• Động viên, khuyến khích bệnh nhân tập luyện.
• Một số bệnh lý phải điều trị liên tục suốt đời như: tăng huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa động mạch, bệnh tim mạch…
• Tránh một sai lầm thường mắc: tự ý ngưng điều trị khi thấy trong người khỏe khoắn vì cho là mình đã hết bệnh.

Phải làm gì để phòng ngừa đột quỵ tái phát?
Người đã bị đột quỵ một lần sẽ có nhiều nguy cơ tái phát ngay từ những ngày đầu và trong suốt thời gian sống còn lại, do đó phải chú ý điều trị tích cực để phòng ngừa.
Để phòng ngừa tái phát, cần phải làm đồng thời những việc sau:
• Thay đổi lối sống: tránh lối sống ít vận động, giảm cân chống béo phì. Nghĩa là phải tăng cường tập thể dục, tập vận động; làm việc nhẹ nhàng vừa sức; không ăn nhiều mỡ béo, không ăn nhiều chất ngọt, chất đường, bột; không ăn thức ăn nhiều mắm muối (ăn lạt); ăn nhiều rau, củ, trái cây.
• Điều trị bệnh tăng huyết áp, nếu có bệnh. Giữ huyết áp ổn định, với mức huyết áp tối ưu lý tưởng cho mọi lứa tuổi là không quá 120/80 mmHg. Muốn vậy ngoài việc thay đổi lối sống như trên, cần phải theo chế độ ăn giảm muối (không nêm nếm quá mặn, không chấm thêm mắm muối, tránh các thức ăn nhiều muối như cá khô, mắm, chao, dưa muối, thịt cá kho mặn…), theo dõi huyết áp định kỳ (mỗi ngày, mỗi tuần… tùy mức độ bệnh) và uống thuốc theo toa hằng ngày cùng với tái khám định kỳ. Tránh chữa tăng huyết áp theo kiểu khi nào thấy mệt, thấy nhức đầu mới uống thuốc.
• Điều trị đái tháo đường nếu có, bằng cách ăn uống đúng chế độ (cữ đường, giảm bột, ăn nhiều rau, đủ chất đạm, ít chất béo), chia nhỏ bữa ăn, uống hoặc chích thuốc đầy đủ theo toa, tái khám và xét nghiệm đường máu định kỳ.
• Điều chỉnh các yếu tố nguy cơ khác như chữa tăng cholesterol máu, bỏ thuốc lá, ngưng rượu, điều trị bệnh tim nếu có.
• Với các bệnh nhân nhồi máu não, cần uống thêm aspirin hoặc các thuốc khác có tác dụng tương tự để phòng ngừa tắc mạch máu.

Tư vấn chuyên môn
TS-BS Nguyễn Huy Thắng, Tổng thư ký Hội Đột quỵ Việt Nam

TAGS

Ăn uống ngừa đột quỵ

Tạp Chí Sức Khỏe |

Sức Khỏe - Đột quỵ có thể đe dọa tính mạng hoặc để lại những di chứng nặng nề cho người bệnh. Vì thế, hãy thiết lập chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng và hợp lý để phòng tránh nó!

Kiến thức sơ cứu những tình huống thường gặp

Tạp Chí Sức Khỏe |

Sức khỏe- Những rủi ro cảm nắng, chảy máu cam, động kinh co giật rất thường xảy ra. Nếu không có kiến thức về sơ cứu, khi đang ở những nơi công cộng, thấy người bị nạn, có thể bạn sẽ lúng túng vì chẳng biết cách xử trí sao cho đúng.

4 bệnh nam giới cần đề phòng khi có tuổi

Tạp chí Sức Khỏe (Sống Khỏe) |

Đó là các bệnh liên quan đến tim mạch như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, rối loạn cương dương, ung thư tuyến tiền liệt và rụng tóc.

Thuốc tiêu sợi huyết điều trị đột quỵ não

|

Đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ ba sau tim mạch và ung thư. Đây cũng là căn bệnh thường gặp và gây tàn phế cho nhiều người tại các nước phát triển.

Những bệnh người cao tuổi cần cảnh giác

|

Trong những ngày Tết, do thay đổi về thời tiết kết hợp với thay đổi về nếp sinh hoạt, công việc và chế độ ăn uống, ngủ, nghỉ... khiến người cao tuổi dễ gặp nhiều “rắc rối” về sức khỏe, nhất là với những người sẵn có các bệnh mạn tính.