Bệnh sởi: Làm sao phòng tránh?

|

(Sức Khỏe – khoe24h) Sởi là một bệnh truyền nhiễm cấp tính có thể gây thành dịch. Bệnh có thể gặp ở trẻ em, người lớn nếu không có miễn dịch phòng bệnh.

Bệnh sởi tuy ít gây tử vong nhưng biến chứng có thể gặp là: viêm tai giữa, viêm phổi, tiêu chảy, khô loét giác mạc mắt và đôi khi viêm não sau sởi, đặc biệt ở trẻ em suy dinh dưỡng...

Nguyên nhân gây bệnh sởi

- Qua đường hô hấp.

- Lây trực tiếp khi bệnh nhân ho, hắt hơi, nói chuyến…

- Lây gián tiếp ít gặp vì virus sởi dễ bị diệt ở ngoại cảnh.

Bệnh sởi gây ra do siêu vi sởi. Bệnh này hay lây đến nỗi 90% những người tiếp xúc với bệnh nhân sẽ bị lây sởi nếu chưa chích ngừa. Siêu vi sởi có ở mũi và cổ họng của bệnh nhân.
Họ thường đã có thể lây bệnh cho người khác 4 ngày trước khi vết đỏ xuất hiện. Khi bệnh nhân ho, hắt xì, hay nói chuyện, những giọt nước nhỏ xíu có chứa siêu vi sẽ bắn ra không khí và người khác có thể hít vào hoặc những giọt này có thể rơi xuống một nơi nào đó nhưmặt bàn, điện thoại…Khi ta sờ vào những nơi này và đưa tay lên mũi hay miệng, ta sẽ bị lây bệnh
Một khi siêu vi sởi vào cơ thể bệnh nhân, chúng thường mọc vào trong những tế bào đằng sau cổ họng và phổi. Sau đó bệnh sẽ lan khắp cơ thể kể cả hệ hô hấp và da.

bệnh sởi, bệnh sởi là gì, bệnh sởi đức, bệnh sởi có lây không, bệnh sởi và triệu chứng, bệnh sởi và cách phòng chống, bệnh sởi và cách điều trị, bệnh sởi và sốt phát ban, bệnh sởi và rubella, bệnh sởi và cách chữa trị, bệnh sởi và biến chứng, bệnh sởi và cách chăm sóc, bệnh sởi biểu hiện như thế nào, bệnh sởi bao lâu thì khỏi, bệnh sởi biến chứng, bệnh sởi có nguy hiểm không, bệnh sởi dấu hiệu, bệnh sởi diễn biến, bệnh dịch sởi, bệnh sởi kéo dài bao nhiêu ngày, bệnh sởi điều trị như thế nào, bệnh sởi gây ra biến chứng gì, tạp chí sức khỏe bộ y tế, sức khỏe bộ y tế, tạp chí sức khỏe, khoe24h, tap chi suc khoe, sức khỏe, suc khoe.
Hình minh họa. (Ảnh internet)

Các triệu chứng của bệnh sởi

Sau 10 ngày kể từ lúc nhiễm siêu vi sởi, người bệnh xuất hiện các triệu chứng: Sốt; phát ban; chảy nước mũi; ho khan; mắt đỏ; những nốt nhỏ xíu với trung tâm mầu xanh trắng xuất hiện bên trong miệng nơi gò má; Người mọc ra những đốm đỏ lớn, phẳng, chập vào nhau, khó chịu khi gặp ánh sáng...

Diễn biến của bệnh sởi

Bệnh mới phát là thường xuất hiện sốt nhẹ, kèm ho, chảy mũi, mắt đỏ và đau cổ họng. Khoảng 2, 3 ngày sau, đốm đỏ lớn phẳng chập vao nhau nổi lên. Sau đó, bệnh nhân có thể bị sốt cao và mảng đỏ lây lan trên mặt, sau tai, ngực và cuối cùng lan xuống đùi, bàn chân. Sau đó vết đỏ sẽ nhạt và biến mất. 

Mầm bệnh

Là virus sởi thuốc họ Paramyxoviridae, virus hình cầu, đường kính 120 – 250nm, sức chịu đựng yếu, dễ bị diệt với các thuốc khử trùng thông thường, ánh sáng mặt trời, sức nóng… Ở nhiệt độ 56 độ C bị diệt trong 30 phút.

bệnh sởi, bệnh sởi là gì, bệnh sởi đức, bệnh sởi có lây không, bệnh sởi và triệu chứng, bệnh sởi và cách phòng chống, bệnh sởi và cách điều trị, bệnh sởi và sốt phát ban, bệnh sởi và rubella, bệnh sởi và cách chữa trị, bệnh sởi và biến chứng, bệnh sởi và cách chăm sóc, bệnh sởi biểu hiện như thế nào, bệnh sởi bao lâu thì khỏi, bệnh sởi biến chứng, bệnh sởi có nguy hiểm không, bệnh sởi dấu hiệu, bệnh sởi diễn biến, bệnh dịch sởi, bệnh sởi kéo dài bao nhiêu ngày, bệnh sởi điều trị như thế nào, bệnh sởi gây ra biến chứng gì, tạp chí sức khỏe bộ y tế, sức khỏe bộ y tế, tạp chí sức khỏe, khoe24h, tap chi suc khoe, sức khỏe, suc khoe.
Hình minh họa. (Ảnh internet)

Đối tượng dễ nhiễm bệnh sởi: 

- Hay gặp ở trẻ nhỏ 1 – 4 tuổi. Trẻ dưới 6 tháng ít mắc vì có miễn dịch của mẹ. Lây truyền mạnh trong những tập thể chưa có miễn dịch (nhà trẻ, mẫu giáo…).

- Người lớn rất ít mắc bệnh vì đã bị mắc từ bé. Người lớn nếu mắc bệnh thường là những người ở vùng cao, hẻo lánh, đao xa… từ nhỏ chưa tiếp xúc với virus sởi.

- Bệnh thường phát vào mùa đông xuân.

- Miễn dịch sau khi khỏi bệnh là bền vững vì vậy rất hiếm khi mắc lại lần thức hai.

- Tỷ lệ tử vong cao: 0,02% ở các nước tiên tiến. 0,3 – 0,7% ở các nước đang phát triển.

- Hiện nay đã có vaccine phòng sởi được tiêm phòng miễn phí.

Cơ chế bệnh sinh và miễn dịch bệnh lý

+ Cơ chế bệnh sinh

- Virus sởi xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp. Tại đây, virus nhân lên ở tế bào biểu mô của đường hô hấp và ở các hạch bạch huyết lân cận. Sau đó, virus vào máu (nhiễm virus máu lần thứ nhất). Thời kì này tương ứng với thời kì nung bệnh.

- Từ máu, theo các bạch cầu, virus  đến các phủ tạng (phổi, lách, hạch, da…) gây tổn thương các cơ quan và cac triệu chứng lâm sàng thời kì toàn phát. Ban ở da và niêm mạc chính là hiện tượng đào thải virus của cơ thể đã phản ứng miễn dịch bệnh lí.

- Từ khoảng ngày thứ hai – ba từ khi mọc ban, cơ thể sinh kháng thể. Kháng thể tăng lên thì virus bị loại khỏi máu. Bệnh chuyển sang thời kì lui bệnh.

Biểu hiện lâm sàng của bệnh sởi

+ Thể thông thường điển hình

Nung bệnh: 8 – 11 ngày

Khởi phát (giai đoạn viêm xuất tiết): 3 – 4 ngày.

- Sốt nhẹ hoặc vừa, sau sốt cao.

- Viêm xuất tiết mũi, họng, mắt: chảy nước mắt nước mũi, ho, vêm màng tiếp hợp, mắt có gỉ kèm nhèm, sưng nề mi mắt.

- Nội ban xuất hiện (ngày thứ hai): gọi là hạt Koplick, đó là các hạt trắng, nhỏ như đầu đinh ghim, từ vài nốt đến vài chục, vài trăm nốt mọc ở niêm mạc má (phía trong miệng, ngang răng hàm), xunh quanh hạt Koplick niêm mạc má thường có sung huyết. Các hạt Koplick chỉ tồn tại 24 – 48 giờ. Đây là dấu hiệu có giá trị chẩn đoán sớm và chắc chắn.

- Hạch bạch huyết sưng.

- Xét nghiệm ở giai đoạn này có bạch cầu tăng vừa, Neutro tăng.

bệnh sởi, bệnh sởi là gì, bệnh sởi đức, bệnh sởi có lây không, bệnh sởi và triệu chứng, bệnh sởi và cách phòng chống, bệnh sởi và cách điều trị, bệnh sởi và sốt phát ban, bệnh sởi và rubella, bệnh sởi và cách chữa trị, bệnh sởi và biến chứng, bệnh sởi và cách chăm sóc, bệnh sởi biểu hiện như thế nào, bệnh sởi bao lâu thì khỏi, bệnh sởi biến chứng, bệnh sởi có nguy hiểm không, bệnh sởi dấu hiệu, bệnh sởi diễn biến, bệnh dịch sởi, bệnh sởi kéo dài bao nhiêu ngày, bệnh sởi điều trị như thế nào, bệnh sởi gây ra biến chứng gì, tạp chí sức khỏe bộ y tế, sức khỏe bộ y tế, tạp chí sức khỏe, khoe24h, tap chi suc khoe, sức khỏe, suc khoe.
Hình minh họa. (Ảnh internet)

Toàn phát (giai đoạn mọc ban)

- ban mọc ngày thứ 4 – 6, ban dát sần, ban nhỏ hơi nổi gờ trên mặt da, giữa các ban là khoảng đa lành. Ban mọc rải rác hay dính liền với nhau thành từng đám tròn 3 – 6mm. Ban mọc theo thứ tự:

Ngày 1: mọc ở sau tai, lan ra mặt.

Ngày 2: lan xuống đến ngực, tay

Ngày 3: lan đến lưng, chân

Ban kéo dài 6 ngày rồi lặn theo thứ tự trên.

- Ban mọc ở bên trong niêm mạc (nội ban): ở đường tiêu hóa gây rối loạn tiêu hóa, đi lỏng, ở phối gây viêm phế quản, ho.

- Toàn thân: khi ban bắt đầu mọc, toàn thân nặng lên, sốt cao hơn, mệt hơn. Khi ban mọc đến chân nhiệt độ giảm dần, triệu chứng toàn thân giảm dần rồi hết.

- Xét nghiệm ở giai đoạn này có bạch cầu giảm, neutro giảm, lympho tăng.

Lui bệnh (giai đoạn ban bay)

Thường vào ngày thứ 6 ban bắt đầu bay. Ban bay theo thứ tự từ mặt đến thân mình và chi, để lại các nốt thâm có tróc da mỏng, mịn kiểu bụi phân hay vảy cám. Những chỗ da thâm của ban bay và chỗ da bình thương tạo nên màu da loang lổ gọi là dấu hiệu “vằn da hổ” đó là dấu hiệu để truy chẩn đoán. Toàn thân bệnh nhân hồi phục dần nếu không biến chứng.

+ Các thể lâm sàng khác

Thể theo tiên lượng

Thể nhẹ

- Không sốt hoặc sốt nhẹ

- Viêm xuất tiết mũi họng nhẹ

- Ban thưa, mờ, lặn nhanh.

- Hay gặp ở trẻ dưới 6 tháng (còn miễn dịch mẹ).

Chú ý: đánh giá tiên lượng sởi phải căn cứ chủ yếu vào hội chứng nhiễm khuẩn nhiễm độc toàn thân, không nên chỉ dựa vào ban, vì ban thưa có thể gặp ở nhẹ nhưng cũng có thể gặp ở thể nặng khi trẻ suy dinh dưỡng tính phản ứng yếu. Ngược lại ban mọc dầy không nhất thiết là nặng vì có thể gặp ở trẻ dinh dưỡng tốt, tính phản ứng mạnh.

Thể vừa

Thể thông thường điểu hình (như mô tả trên)

Thể nặng (thể sởi ac tính)

Các dấu hiệu ác tính thường xuất hiện nhanh chóng trong vài giờ trên những thể địa quá mẫn, vào cuối giai đoạn khởi phát, trước lúc mọc ban. Thường có các triệu chứng sau: sốt cao vọt 39 – 41 độ C, u ám, vật vã, mê sảng, hôn mê, co giật, mạch nhanh, huyết áp tụt, thở nhanh, tím tái, nôn, ỉa lỏng, đái ít, xuất huyết dưới da hay phủ tạng.. Tùy theo triệu chứng nào nổi bật, sẽ có:

. Sởi ác tính thể xuất huyết: xuất huyết dưới da hoặc nội tạng.

. Sởi ác tính thể phế quản – phổi: biểu hiện chủ yếu là suy hô hấp.

. Sởi ác tính thể nhiễm độc nặng: sốt cao, vật vã, co giật mạnh, hôn mê, mạch nhanh nhỏ, huyết áp tụt.

. Sởi ác tính thể ỉa chảy: rối loạn tiêu hóa nổi bật.

. Sởi ác tính thể bụng cấp: giống viêm ruột thừa thường gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 2 tuổi, trẻ suy dinh dưỡng hoặc còi xương, trẻ đang mắc các bệnh khác…

Thể bệnh theo thể địa

- Sởi ở trẻ dưới 6 tháng thường nhẹ

- Sởi ở trẻ 6 tháng – 2 tuổi: thường nặng

- Sởi ở trẻ suy dinh dưỡng – còi xương: sởi thường không điển hình và nặng.

- Sởi ở trẻ đã được gây miễn dịch bằng Gamma globulin hoặc vacxin thường nhẹ.

- Sở ở phụ nữ mang thai: gây sẩy thai, dị dạng, đẻ non…

- Sởi kết hợp với các bệnh nhiễm trùng khác như: ho gà, lao, bạch hầu,… làm bệnh nặng lên.

Các biến chứng của bệnh sởi

+ Biến chứng đường hô hấp

Viêm thanh quản

- Giai đoạn sớm, là do virus sởi: xuất hiện ở giai đoạn khởi phát, giai đoạn đầu của mọc ban thường mất theo ban,hay có Croup giả, gây cơn khó thở do co thắt thanh quản.

- Giai đoạn muộn: do bội nhiễm (hay gặp do tụ cầu, liên cầu, phế cầu…), xuất hiện sau mọc ban. Diễn biến thường nặng: sốt cao vọt lên, ho ông ổng, khàn tiêng, khó thở, tím tái.

bệnh sởi, bệnh sởi là gì, bệnh sởi đức, bệnh sởi có lây không, bệnh sởi và triệu chứng, bệnh sởi và cách phòng chống, bệnh sởi và cách điều trị, bệnh sởi và sốt phát ban, bệnh sởi và rubella, bệnh sởi và cách chữa trị, bệnh sởi và biến chứng, bệnh sởi và cách chăm sóc, bệnh sởi biểu hiện như thế nào, bệnh sởi bao lâu thì khỏi, bệnh sởi biến chứng, bệnh sởi có nguy hiểm không, bệnh sởi dấu hiệu, bệnh sởi diễn biến, bệnh dịch sởi, bệnh sởi kéo dài bao nhiêu ngày, bệnh sởi điều trị như thế nào, bệnh sởi gây ra biến chứng gì, tạp chí sức khỏe bộ y tế, sức khỏe bộ y tế, tạp chí sức khỏe, khoe24h, tap chi suc khoe, sức khỏe, suc khoe.
Hình minh họa. (Ảnh internet)

 Viêm phế quản

Thường do bội nhiễm, xuất hiện vào cuối thời kì mọc ban. Biểu hiện sốt lại, ho nhiều, nghe phổi có ran phế quản, bạch cầu tăng, neutro tăng, X quang có hình ảnh viêm phế quản.

 Viêm phế quản – phổi

Do bội nhiễm, thường xuất hiện muộn sau mọc ban. Biểu hiện nặng: sốt cao khó thở, khám phổi có ran phế quản và ra nổ. X quang có hình ảnh phế quản phế vêm (nốt mờ rải rác 2 phổi). Bạch cầu tăng, neutro tăng, thường là nguyên nhân gây tử vong trong bệnh sởi, nhất là ở trẻ nhỏ.

+ Biến chứng thần kinh

Viêm não – màng não – tủy cấp

Là biến chứng nguy hiểm gây tử vong và di chứng cao. Gặp ở 0,1 – 0,6% bệnh nhân sởi. Thường gặp ở trẻ lớn (tuổi đi học), vào tuần đầu của ban (ngày 3 – 6 của ban). Khởi phát đột ngột, sốt cao vọt co giật, rối loạn ý thức: u ám – hôn mê, liệt ½ người hoặc 1 chi, liệt dây III, VII hay gặp hội chứng tháp – ngoại tháp, tiểu não, tiền đình…

- Viêm màng não kiểu thanh dịch (do virus).

- Viêm tủy: liệt 2 chi dưới, rối loạn cơ vòng.

Cơ chế: có 2 giả thuyết, cho là phản ứng dị ứng hoặc là phản ứng miễn dịch bệnh lí.

Viêm màng não

- Viêm màng não thanh dịch do viru sởi

- Viêm màng não mủ sau viêm tai do bội nhiễm.

Viêm não chất trắng bán cấp xơ hóa(Van bogaert)

Hay gặp ở tuổi 2 – 20 tuổi, xuất hiện muộn sau vài năm, điều này nói lên virus sởi có thể sống tiềm tàng nhiều năm trong cơ thể bệnh nhân có đáp ứng miễn dịch bất thường. Diến biến bán cấp từ vài tháng đến 1 năm. Bệnh nhân chết trong tình trạng tăng tương lực cơ và co cứng mất não.

+ Biến chứng đường tiêu hóa

Viêm niêm mạc miệng

- Lúc đầu do virus sởi, thường hết cùng với ban.

- Muộn thường do bội nhiễm

Cam mã tấu (noma)

Xuất hiện muộn, do bội nhiễm xoắn khuẩn Vincent là một loại vi khuẩn hoại thư gây loét niêm mạc miệng, lan sâu rộng vào xương hàm gây hoại tử niêm mạc, viêm xương, rụng răng, hơi thở hôi thối.

Viêm ruột

Do bội nhiễm các loại vi khuẩn như shigella, E. coli…

+ Biến chứng tai – mũi – họng

- Viêm mũi họng bội nhiễm

- Viêm tai – viêm tai xương chũm.

+ Biến chứng do suy giảm miễn dịch

Dễ mắc thêm các bệnh khác như lao, bạch hầu, ho gà…

Chuẩn đoán phân biệt

+ Bệnh Rubella (hay bệnh sởi Đức)

- Sốt nhẹ, viêm long đường hô hấp nhẹ, dấu hiệu nhiễm độc không rõ.

- Ban dát sẩn dạng sởi nhưng thường nhỏ hơn, mọc thưa hơn và mọc sớm ngay từ ngày thứ 1 – 2, mọc cùng lúc, khi bay để lại vết thâm, không có hạt Koplick.

- Hạch sau tai, chẩm sưng đau

- Xét nghiệm máu: tăng tương bào (plasmoxit)

- Chẩn đoán xác định bằng phản ứng ngăn ngưng kết hồng cầu.

+ Bệnh do virus có phát ban khác(virus Adeno, ECHO, Coxsackie,…).

Ban dị ứng

Ban toàn thân không theo thứ tự, thường ngứa, có nguyên nhân dùng thuốc, thời tiết, thức ăn…

bệnh sởi, bệnh sởi là gì, bệnh sởi đức, bệnh sởi có lây không, bệnh sởi và triệu chứng, bệnh sởi và cách phòng chống, bệnh sởi và cách điều trị, bệnh sởi và sốt phát ban, bệnh sởi và rubella, bệnh sởi và cách chữa trị, bệnh sởi và biến chứng, bệnh sởi và cách chăm sóc, bệnh sởi biểu hiện như thế nào, bệnh sởi bao lâu thì khỏi, bệnh sởi biến chứng, bệnh sởi có nguy hiểm không, bệnh sởi dấu hiệu, bệnh sởi diễn biến, bệnh dịch sởi, bệnh sởi kéo dài bao nhiêu ngày, bệnh sởi điều trị như thế nào, bệnh sởi gây ra biến chứng gì, tạp chí sức khỏe bộ y tế, sức khỏe bộ y tế, tạp chí sức khỏe, khoe24h, tap chi suc khoe, sức khỏe, suc khoe.
Hình minh họa. (Ảnh internet)

Điều trị sởi

+ Điều trị

Chủ yếu là điều trị triệu chứng – săn sóc và nuôi dưỡng.

- Hạ sốt: phương pháp vật lí, thuốc hạ sốt thông thường (Paracetamol).

- An thần.

- Thuốc ho, long đờm

- Kháng histamin: Dimedron, Pipolphen.

- Sát trùng mũi họng: nhỏ mắt nhỏ mũi bằng dung dịch Chloromycetin, Argyrol…

- Kháng sinh chỉ dùng khi có bội nhiễm và dùng cho trẻ dưới 2 tuổi, và trẻ suy dinh dưỡng.

- Khi có biến chứng: viêm thanh quản, viêm não, sởi ác tính thì dùng kháng sinh và corticoid.

- Các biện pháp hồi sức tùy theo triệu chứng của bệnh nhân: hồi sức hô hấp khi có suy hô hấp (thở O2, hô hấp hỗ trợ…) hồi sức tim mạch…

- Chế độ ăn uống tốt.

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới 
Tạp chí Sức Khỏe

TAGS

Viêm cầu thận cấp sau sốt phát ban

|

(Sức Khỏe) Một số loại siêu vi gây sốt phát ban, sởi, thủy đậu, quai bị… có thể tạo nên thay đổi ở thận. Do đó, sau khi nhiễm khuẩn 7-15 ngày, trẻ có thể bị viêm cầu thận cấp, hay còn gọi là viêm thận cấp.

Chăm sóc trẻ bệnh Thuỷ đậu

|

Bệnh Thủy đậu (hay còn gọi là trái rạ, phỏng rạ) là một bệnh truyền nhiễm do vi-rút Varicella Zoster herper gây ra, sang thương chủ yếu ở da và niêm mạc.

Nhiễm não mô cầu ở trẻ em

|

Sức Khỏe- Nhiễm não mô cầu (Viêm màng não mô cầu) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria Meningitidis gây ra, đây là loại vi khuẩn thường trú ở vùng hầu họng khi có điều kiện thuận lợi sẽ gây bệnh cho con người.

Chủ động phòng ngừa bệnh viêm não Nhật Bản

|

(Sức Khỏe- khoe24h) Một trong những bệnh truyền nhiễm cần quan tâm, đặc biệt là ở trẻ em đó là viêm não, trong đó có viêm não Nhật Bản.

Tiêm chủng phòng bệnh cho bé

|

Trẻ nhỏ ở những tháng, năm đầu đời rất dễ mắc các bệnh truyền nhiễm nếu như không được tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch.

Phụ nữ có nên chích ngừa vắc- xin phòng bệnh Rubella?

|

Bệnh Rubella còn gọi là bệnh sởi Đức, do virut gây ra, có đặc điểm là hay gây thành dịch và phát ban giống sởi.