Nước tiểu nói lên gì về tình trạng sức khỏe của bạn?

|

Nhiều cơ quan trong cơ thể có thể “nhìn mặt đoán bệnh”, trong đó, nước tiểu thường cho nhiều thông tin rõ ràng nhất.

Chúng ta ai cũng phải đi tiểu trên 1.000ml mỗi ngày. Nước tiểu là nơi tập trung các chất cặn bã của sự chuyển hóa, cần được đào thải.

Nhưng trước khi bị đào thải, nước tiểu có nhiệm vụ như một chất trung gian để điều hòa nội môi. Do vậy, tính chất của nước tiểu thay đổi hằng ngày, hằng giờ tùy theo hoạt động của cơ thể, thời tiết, ăn uống và bệnh tật. Nhìn nước tiểu, đôi khi ta có thể đoán được bệnh:

Màu sắc:

 

Nước tiểu nói lên điều gì, nước tiểu và tình trạng sức khỏe, màu sắc nước tiểu nói lên điều gì,cách đoán bệnh qua màu nước tiểu
Bình thường, nước tiểu có màu vàng nhạt, có thể vàng sậm nếu uống ít nước hoặc sử dụng các thuốc, hóa chất có màu vàng (vitamin B2, polyvitamin…).

Bình thường, nước tiểu có màu vàng nhạt, có thể vàng sậm nếu uống ít nước hoặc sử dụng các thuốc, hóa chất có màu vàng (vitamin  B2, polyvitamin…).

Nước tiểu vàng còn gặp trong:
- Các bệnh gây tắc mật (sỏi mật, giun chui ống mật, xơ gan…) và màu vàng đó là màu của muối mật.
- Các trường hợp bị tan máu nhiều (truyền nhầm nhóm máu, vỡ hồng cầu trong sốt rét, bệnh thiếu men G6PD…)

Nước tiểu đỏ là khi có chảy máu dù ít hoặc nhiều, do các tổn thương trong đường tiết niệu (viêm đường tiết niệu, viêm cầu thận, viêm bể thận - thận, sỏi niệu, thận ứ nước, thận đa nang, sốt rét, bệnh Thalassemia, ung thư thận, bàng quang…). Để xác định đúng nguyên nhân gây ra nước tiểu đỏ, nên đi khám tại các chuyên khoa tiết niệu và làm xét nghiệm nước tiểu. Có thể dùng những loại nước giúp lợi tiểu như: nước râu ngô, cây mã đề…

Nước tiểu màu trắng  đục có thể do nhiều cặn vôi trong nước tiểu, do tinh trùng lẫn vào, do bạch huyết vào đường niệu trong, bệnh giun chỉ hoặc do tiểu ra nhiều protide như: trong hội chứng thận hư, suy thận mạn…

Một số thuốc an thần làm cho nước tiểu có màu đỏ, thuốc giảm đau có loại làm cho nước tiểu có màu da cam. Cũng có loại thuốc chữa huyết áp cao có thể làm nước tiểu có màu đen.

Khối lượng:

Bình thường mỗi ngày, cơ thể thải 1.000 - 1.500ml nước tiểu.

- Nước tiểu ít trong: Thường là do uống ít nước, nhiệt độ ngoài trời hay trong cơ thể cao làm tăng bay hơi thải nhiệt, tắc đường dẫn nước tiểu do sỏi, u, bị chèn ép, gấp khúc hay dị dạng đường niệu…

- Nước tiểu nhiều  khi uống  nhiều  nước, uống các chất có tính lợi tiểu: bia, nước ngọt, bông mã đề, rễ cỏ tranh, râu ngô; ăn các loại cải… hoặc gặp trong các bệnh đái tháo đường, đái tháo nhạt (do tổn thương thùy sau tuyến yên - tiểu vài lít, vài chục lít/ngày).

Mùi: Chịu ảnh hưởng rất lớn từ mùi vị của thuốc men và một phần do thức ăn. Uống hay tiêm các loại Penicillin, Ampicillin… thấy mùi rất đặc trưng. Khi ăn măng, nước tiểu có mùi rất nồng.

Tính chất nước tiểu:

Nước tiểu nói lên điều gì, nước tiểu và tình trạng sức khỏe, màu sắc nước tiểu nói lên điều gì,cách đoán bệnh qua màu nước tiểu
Khi phát hiện trong nước tiểu có albumin là một dấu hiệu bất thường, có thể do một bệnh về thận gây ra.

- Axêtôn: Là một chất được tạo thành ở gan từ chất mỡ. Khi cơ thể có lượng axêtôn cao bất thường, hơi thở và nước tiểu sẽ phảng phất mùi rượu táo. Có thể phát hiện axêtôn trong nước tiểu bằng giấy thử Labstix. Thừa axêtôn còn kèm theo các triệu chứng như: ói nhiều lần, mệt, sốt, tái mặt.

Khi nhịn đói, cơ thể sẽ tiêu thụ lượng mỡ dự trữ trong người để sinh năng lượng nên cũng làm lượng axêtôn được sản xuất vượt mức bình thường. Đối với trẻ em, chỉ cần nhịn đói qua một đêm là cơ thể cũng có hiện tượng này, nhất là ở các cháu đang ốm, sốt, không chịu ăn và bị nôn ói. Trong đó, nôn ói có liên quan tới axêtôn, có thể tiến triển mạnh làm đứa trẻ có vẻ hốt hoảng, ngất vì bị mất nước nhiều.

- Albumin: Khi phát hiện trong nước tiểu có albumin là một dấu hiệu bất thường, có thể do một bệnh về thận gây ra. Để xác định rõ, nhân viên y tế phải đo lượng albumin có trong nước tiểu trong vòng 24 giờ. Nếu lượng này cao hơn 0,1g thì mới đáng chú ý và còn phải thử nghiệm thêm các chức năng của bộ máy bài tiết nữa.

Kết quả thử albumin dương tính có thể là dấu hiệu của các bệnh về thận như: viêm thận cấp tính hoặc mãn tính, hội chứng thận hư, hoặc rối loạn chức năng thận, biến chứng thận của tăng huyết áp, đái tháo đường…

- Tiểu đường: Do cơ thể không hấp thụ được đường glucose từ thực phẩm. Nguyên nhân do thiếu insulin - hormone tuyến tụy - hoặc cơ thể không còn đáp ứng với insulin (đái tháo đường type 2). Người bệnh thường cảm thấy đói, khát liên tục, người sút cân mau chóng, đi tiểu nhiều, nước tiểu dễ bị kiến bu lại… Nếu bệnh nhân không được chữa trị, nước tiểu sẽ có axêtôn và có thể bị hôn mê.

- Nước tiểu vàng, có váng mỡ, nhiều  khả năng do chứng protein niệu: Thông thường, cầu thận có chức năng lọc các thành phần tế bào, các chất qua thận. Nếu cầu thận có vấn đề, một số tế bào, tổ chức và protein sẽ “lọt” qua. Khi có protein trong nước tiểu, thường do hai nguyên nhân chính: Bệnh lý cầu thận (suy thận hoặc viêm cầu thận) hoặc viêm nhiễm đường tiết niệu.

- Nước tiểu nhiều  cặn vôi do nhiều chất khoáng từ chế độ ăn hay đang hình thành sỏi trong đường tiết niệu.

- Sau khi đi tiểu, có nước vẩn đục chảy ra: Phần nhiều là do tinh dịch trào ra ở nam giới, còn lại là do nước tiểu quá nhiều cặn hoặc có dò bạch huyết vào đường niệu.

- Nước trắng  đục ra trước khi đi tiểu buổi sớm: Thường thấy nhất là do tinh dịch trào ra đường niệu trong đêm, nếu kèm theo đau nhiều khi tiểu, có sốt, nổi hạch bẹn thì phải nghĩ ngay tới nhiễm trùng đường niệu, đặc biệt là do lậu cầu.

- Đi tiểu đêm nhiều lần thường do viêm nhiễm đường tiết niệu hoặc do chứng phì đại tuyến tiền liệt ở người già.

 
XÉT NGHIỆM NƯỚC TIỂU

Nước tiểu nói lên điều gì, nước tiểu và tình trạng sức khỏe, màu sắc nước tiểu nói lên điều gì,cách đoán bệnh qua màu nước tiểu
Xét nghiệm đại thể nước tiểu là quan sát trực tiếp nước tiểu về số lượng, màu sắc nước tiểu, độ đục, lợn cợn…

Xét nghiệm nước tiểu cho biết:
- Những bệnh lý tại hệ tiết niệu (thận, niệu quản, niệu đạo, bàng quang…).
- Những bệnh  lý ở cơ quan khác hoặc toàn cơ thể (tiểu đường,đái tháo nhạt, tan máu, bệnh lý đường mật, tăng nồng độ chất gì đó trong máu, vượt ngưỡng thận…).

Có 2 loại:
- Xét nghiệm đại thể nước tiểu là quan sát trực tiếp nước tiểu về số lượng, màu sắc nước tiểu, độ đục, lợn cợn…
- Xét nghiệm vi thể nước tiểu là xét nghiệm nước tiểu dưới kính hiển vi để quan sát các tế bào, các vi khuẩn,  các sinh vật đơn bào có trong đường niệu.

Sự kết hợp trong chẩn đoán:
- Lượng hồng cầu trong nước tiểu cao (Blood +++) cũng có thể do nhiều nguyên nhân: sỏi niệu, u bướu, chấn thương đường niệu, lao niệu, viêm tuyến tiền liệt…

- Chỉ xét nghiệm nước tiểu thì khó chẩn đoán ra bệnh, phải kết hợp triệu chứng lâm sàng kết hợp với một số xét nghiệm khác.

 

.TS. BS. Bùi Mạnh Hà
Tạp chí Sức Khỏe