Những yếu tố ảnh hưởng dinh dưỡng ở người cao tuổi

|

Người cao tuổi thường giữ thói quen ăn uống được hình thành từ nhiều năm & rất khó thay đổi. Hơn nữa, khi đã có quan niệm tốt xấu về các loại thức ăn thì sẽ rất khó làm thay đổi quan niệm này.

1. YẾU TỐ XÃ HỘI ẢNH HƯỞNG DINH DƯỠNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI
Thói quen ăn uống trong một thời gian dài: Cách ăn uống của người cao tuổi là kết quả của thói quen ăn uống được hình thành & duy trì trong một thời gian dài. Những thói quen này phản ánh chủng tộc, xã hội, & tình trạng kinh tế tại thời điểm hình thành thói quen ăn uống đó. Người 70 hoặc 80 tuổi có thói quen ăn uống được hình thành vào 50 hoặc 60 năm trước, khi kinh tế của VN còn nhiều khó khăn, chế độ ăn chủ yếu là tinh bột. Do đó, nhiều người cao tuổi vẫn còn thói quen ăn cơm là chủ yếu với ít thức ăn giàu đạm, ít béo, thích ăn mặn (mắm, khô, cá kho mặn…), nhiều rau & ít trái cây nên có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, thiếu đạm, thiếu béo, thiếu vi chất, cao huyết áp…

Yếu tố xã hội, yếu tố ảnh hưởng dinh dưỡng người già, lo âu ở người già, ảnh hưởng của thuốc, sự phiền muộn, ăn một mình, yếu tố tâm lý
Người cao tuổi thường giữ thói quen ăn uống được hình thành từ nhiều năm và rất khó thay đổi.
Thực phẩm cũng có mối liên quan với kỷ niệm đẹp lúc còn trẻ nên ảnh hưởng rất lớn đối với người cao tuổi, đặc biệt sẽ có tác dụng giúp cơ thể mau chóng hồi phục khi ốm đau, căng thẳng, cô độc…

Người cao tuổi thường giữ thói quen ăn uống được hình thành từ nhiều năm & rất khó thay đổi. Hơn nữa, khi đã có quan niệm tốt xấu về các loại thức ăn thì sẽ rất khó làm thay đổi quan niệm này. Ví dụ: nhiều người cao tuổi cho rằng sữa là không cần thiết cho người lớn & chỉ nên dành cho trẻ con, hoặc khi tiêu chảy thì nên nhịn ăn sẽ tốt cho sức khỏe… Điều này làm cho việc giáo dục dinh dưỡng cho người cao tuổi cũng gặp không ít trở ngại.

Yếu tố kinh tế: Điều kiện kinh tế cũng ảnh hưởng rất lớn đến chế độ ăn của người cao tuổi. Với chế độ lương hưu, hoặc sống dựa vào con cháu ở tuổi già thường làm cho người cao tuổi ăn ít lại, nhất là thịt, cá, trứng, sữa, yaourt, trái cây… là những loại thực phẩm không rẻ, mà đây lại chính là các loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao.

2. YẾU TỐ TÂM LÝ ẢNH HƯỞNG DINH DƯỠNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI
Ăn một mình: Người cao tuổi khi phải ăn một mình thường có khuynh hướng ăn uống thất thường, có ngày ăn sơ sài, có ngày ăn quá mức, có khi lại bỏ bữa. Do đó, bữa ăn sum họp gia đình sẽ giúp người cao tuổi vui vẻ & ăn đầy đủ hơn.

Yếu tố xã hội, yếu tố ảnh hưởng dinh dưỡng người già, lo âu ở người già, ảnh hưởng của thuốc, sự phiền muộn, ăn một mình, yếu tố tâm lý
Sự phiền muộn rất thường xảy ra ở người cao tuổi & nó ảnh hưởng đến việc ăn uống.

Sự phiền muộn: Sự phiền muộn rất thường xảy ra ở người cao tuổi & nó ảnh hưởng đến việc ăn uống. Có người ăn quá mức để tìm niềm vui trong ăn uống khi buồn chán nên dẫn đến thừa cân, béo phì. Có người lại chẳng muốn ăn gì hoặc ăn rất ít khi phiền muộn dẫn đến suy dinh dưỡng làm tăng khả năng mắc bệnh nhiễm trùng do suy giảm miễn dịch. Sự quan tâm của gia đình & xã hội có thể làm vơi đi sự phiền muộn ở người cao tuổi.

Lo âu: Sự lo âu & căng thẳng tinh thần thường gây tình trạng chán ăn. Hơn nữa, sự lo âu còn làm giảm tiết dịch tiêu hóa dẫn đến giảm hiệu quả hấp thu chất dinh dưỡng từ thức ăn.

3. ẢNH HƯỞNG CỦA THUỐC

Yếu tố xã hội, yếu tố ảnh hưởng dinh dưỡng người già, lo âu ở người già, ảnh hưởng của thuốc, sự phiền muộn, ăn một mình, yếu tố tâm lý
Việc sử dụng thuốc để điều trị một số bệnh ở người cao tuổi có thể ảnh hưởng đến việc tiêu thụ các dưỡng chất theo nhiều cách khác nhau.
Việc sử dụng thuốc để điều trị một số bệnh ở người cao tuổi có thể ảnh hưởng đến việc tiêu thụ các dưỡng chất theo nhiều cách khác nhau. Một số thuốc làm thay đổi khẩu vị & khả năng nhận biết mùi nên sẽ làm giảm sự ngon miệng & sở thích ăn uống. Nhiều thuốc ảnh hưởng lên hệ tiêu hóa có thể làm thay đổi pH của dịch vị trong dạ dày, làm giảm tiết dịch tiêu hóa gây ức chế hấp thu một số dưỡng chất, thay đổi nhu động ruột, hoặc thay đổi mật độ vi khuẩn bên trong lòng ruột nên sẽ ảnh hưởng đến hấp thu & sử dụng các chất dinh dưỡng. Sự chuyển hóa của các dưỡng chất được hấp thu có thể bị ảnh hưởng bởi những thuốc làm thay đổi một số enzyme nhất định. Thuốc còn có thể làm tăng nhu cầu sử dụng một số chất dinh dưỡng nhất định.

Tốc độ chuyển hóa của thuốc & giải độc chất bởi gan ở người cao tuổi sẽ chậm hơn so với người trẻ hoặc trung niên nên có thể làm cho thuốc tồn tại trong cơ thể lâu hơn & hiệu quả sử dụng thuốc cũng chậm hơn. Do đó, nên hạn chế những loại thuốc có nhiều tác dụng phụ, độc cho gan thận & chỉ nên uống thuốc khi thật cần thiết.

TS.BS. Trần Thị Minh Hạnh
Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM
Theo Tạp chí Sức Khỏe