Horton: Có thể gây mù lòa

Tạp Chí Sức Khỏe |

Sức Khỏe - Khi có những cơn đau xuất hiện ở hai bên thái dương, hoa mắt, chóng mặt, đừng vội nghĩ mình bị cảm mạo, đau đầu! Có thể, bạn đã bị mắc bệnh Horton.

Bệnh Horton có thể gây viêm ở toàn thân với nhiều loại động mạch như: động mạch chậu, động mạch não, động mạch tủy sống, động mạch phổi… với rất nhiều biểu hiện khác nhau nên dễ khiến người bệnh nhầm lẫn, bác sĩ cũng dễ chẩn đoán nhầm nếu không có nhiều kinh nghiệm. Người bị mắc bệnh nếu không điều trị sớm, kịp thời có thể dẫn đến tử vong do sự tổn thương của các động mạch quan trọng trong cơ thể.

»CÓ THỂ DẪN ĐẾN MÙ

Bệnh Horton xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp ở những người có độ tuổi trên 60, nữ giới có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn nam giới. Bệnh có tính chất di truyền. Những người có bố, mẹ hoặc người trong dòng họ bị bệnh Horton có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn.

Bác sĩ nhãn khoa thường phối hợp với bác sĩ nội khoa để điều trị bệnh Horton
Bác sĩ nhãn khoa thường phối hợp với bác sĩ nội khoa để điều trị bệnh Horton

Hiện nay, nguyên nhân gây bệnh vẫn chưa được chẩn đoán chính xác. Có nhiều nghiên cứu chỉ ra, nguyên nhân là do vi khuẩn đặc hiệu, do vius viêm gan B. Một số nhà khoa học khác lại cho rằng, dị ứng quá mức là lý do chính gây ra bệnh. Một nguyên nhân khác cũng được đưa ra liên quan đến bệnh Horton là cơ chế tự miễn dịch. Cơ chế tự miễn dịch khiến lớp chun bên trong của một số động mạch bị viêm, thường gặp là động mạch thái dương nông và các nhánh của động mạch cảnh ngoài.

Dù do nguyên nhân nào, khi mắc bệnh cũng rất khó chẩn đoán vì có nhiều biểu hiện dễ gây nhầm lẫn. Vì thế, khi bệnh nhân phát hiện, bệnh thường đã ở giai đoạn nặng, việc điều trị gặp nhiều khó khăn.

Dấu hiệu đầu tiên để nghi ngờ bệnh Horton là những cơn đau đầu một bên thái dương (có khi ở hai bên) và chúng thường không thuyên giảm khi người bệnh dùng thuốc giảm đau. Cơn đau có thể xuất hiện một cách đột ngột, tự nhiên hoặc khi có những tác động bên ngoài như chải đầu, gội đầu, đeo kính... Cơn đau thường xuất hiện nhiều vào ban đêm, khi trời trở lạnh. Những cơn đau này thường dữ dội, khiến người bệnh phải ôm đầu kêu la. Mỗi cơn đau kéo dài khoảng 1-3 giờ và có thể xuất hiện 2-3 cơn mỗi ngày. Cơn đau có thể lan đến hốc mắt, đỉnh đầu, sau gáy khiến người bệnh thấy khó chịu, mất ngủ.

Khi mắc bệnh Horton, nơi thái dương bệnh nhân hơi sưng, da đỏ, nhiệt độ ở vùng da này cũng cao hơn các vùng khác. Khi lấy tay ấn lên thái dương, cảm nhận được đoạn động mạch máu dày, cứng, ngoằn ngoèo, mạch yếu, đụng vào thấy đau. Bên cạnh đó, do sự chi phối của động mạch thái dương, một số động mạch ở vùng mặt cũng bị viêm, gây thiếu máu cục bộ ở cơ nhai. Vì thế, một số bệnh nhân cảm thấy miệng đau khi nhai (gọi là triệu chứng “khập khiễng hàm”) dù không có tổn thương trong vùng miệng, hầu họng. Một số bệnh nhân có cảm giác đau cả lưỡi, họng, nuốt, nói khó… do các động mạch của những vùng này cũng bị tổn thương, viêm.

Ngoài ra, người bệnh sẽ gặp một số tổn thương về thị giác như sợ ánh sáng, nhìn đôi, lác mắt, mù thoảng qua, cảm giác có màn sương mù trước mắt, ảo thị… Những biểu hiện này có thể xuất hiện đột ngột, tiến triển nhanh, khó hồi phục làm mất thị lực, dễ dẫn đến mù lòa chỉ trong vòng vài giờ đến vài ngày nếu không được điều trị kịp thời. Một số biểu hiện khác cũng nên chú ý, như: cơ thể suy nhược, sốt kéo dài, chán ăn, sút cân nhanh, đau khớp…

»ĐIỀU TRỊ BẰNG CORTICOID

Tuy bệnh có nhiều biểu hiện nhưng không phải bệnh nhân nào cũng có đầy đủ các triệu chứng trên. Một số bệnh nhân chỉ có triệu chứng sốt đơn độc kéo dài. Một số trường hợp khác lại có các biểu hiện riêng biệt như chỉ xuất hiện những cơn đau đầu hoặc tổn thương về thị giác, khớp… khiến bệnh nhân không nghi ngờ bệnh Horton.

Người bệnh Horton có thể gặp một số tổn thương về thị giác
Người bệnh Horton có thể gặp một số tổn thương về thị giác

Vì vậy, để tránh bệnh tiến triển nặng, khi thấy có một hoặc nhiều hơn các biểu hiện bất thường trên kéo dài, người bệnh nên nhanh chóng đi khám tại cơ sở y tế. Ngoài các kiểm tra căn bản để loại trừ nguyên nhân, bác sĩ sẽ tiến hành một số phương pháp chẩn đoán khác, như: sinh thiết động mạch thái dương hoặc chụp động mạch cảnh ngoài, các xét nghiệm về rối loạn đông máu, rối loạn miễn dịch… để có kết luận chính xác về bệnh.

Để điều trị bệnh Horton, bệnh nhân sẽ được chỉ định dùng thuốc corticoid nhằm tránh những ảnh hưởng nguy hiểm lên thị giác. Đáng lưu ý, điều trị bằng corticoid là phương pháp duy nhất hiệu quả với bệnh Horton. Tuy nhiên, với các biến chứng về mắt, thuốc chỉ có hiệu quả phục hồi khi thị lực mới bị ảnh hưởng một phần. Nếu đã bị mù hoàn toàn, mắt sẽ không thể hồi phục.

Corticoid có tác dụng rất mạnh nên người bệnh sẽ cảm thấy các triệu chứng giảm ngay sau khi điều trị; các cơn đau nhức, sốt sẽ giảm ngay trong ngày. Tùy mức độ bệnh, bác sĩ có thể kết hợp với một số loại thuốc khác để mang lại hiệu quả. Người bệnh cần tuân thủ lịch uống thuốc, uống đủ liều, đủ thời gian.

Vì thuốc corticoid thường dẫn đến nhiều dụng phụ nên để tránh gây nguy hại cho sức khỏe, người bệnh
tuyệt đối không tùy tiện sử dụng thuốc. Trong quá trình dùng thuốc, nếu có bất cứ biểu hiện nào bất thường về sức khỏe, bệnh nhân cần báo ngay cho bác sĩ để được thăm khám và can thiệp kịp thời.

Tư vấn chuyên môn:
TS. BS. Lê Văn Tuấn
Chủ nhiệm Bộ môn Thần kinh
Trường Đại học Y Dược, TP. HCM
Hà Anh