U tuyến tiền liệt nỗi ám ảnh cho đàn ông tuổi trung niên

|

Dấu hiệu đầu tiên của u tuyến tiền liệt là rối loạn đường tiểu nhẹ. Diễn tiến nặng hơn, bệnh nhân sẽ có thêm các hiện tượng tiểu khó.

Nặng hơn nữa, bệnh phát triển thành  tiểu ra máu, nhiễm trùng niệu, sỏi bàng quang, sỏi thận, suy thận… và chuyển lập (di căn).

Tại Việt Nam, đây là căn bệnh đang được xếp vào nhóm ung thư có triển vọng phát triển trong thời gian sắp tới. Tuy nhiên, hiện nay đa số các ông vẫn còn rất mơ hồ về căn bệnh nguy hiểm này. Cánh mày râu cần cảnh giác ngay từ bây giờ nếu không sẽ là quá muộn.

Tuyến tiền liệt - “yết hầu” của sự khoan khoái
Tuyến tiền liệt chỉ có ở các ông. Nó là cơ quan án ngữ ngay cổ bàng quang (bọng đái) ở nam giới.

Có thể xem tuyến tiền liệt là “cửa khẩu” kiểm soát để cho phép hay ngăn cản nước tiểu thoát ra khỏi bàng quang mỗi khi anh em “mắc”.

Cơ quan này còn một số cách gọi khác như tiền liệt tuyến, nhiếp hộ tuyến, tiền lập tuyến. Nhưng cách gọi chính xác nhất vẫn là tuyến tiền liệt. Nó có hình chóp như quả mận (miền Bắc gọi là quả roi), dài khoảng 2-3 cm nằm bao bọc lấy đoạn đầu của bàng quang.

Chính vì nằm ngay “yết hầu” của đường tiểu nên nó quyết định khả năng đi tiểu của cánh mày râu. Tuyến tiền liệt khỏe, việc “trút bầu tâm sự” rất khoan khoái, nhưng nếu nó bị viêm, bị sỏi, hay bị u (bướu), anh em ta sẽ lâm nguy vì có các triệu chứng rối loạn đường tiểu.

Nỗi ám ảnh của cánh mày râu
Tuyến tiền liệt thường bị khối u tấn công. Có hai loại là u lành và u ác tính (ung thư).
U lành: Thường bắt đầu xuất hiện ở các ông độ tuổi từ 55-60. Tuy nhiên, cũng có người mắc bệnh này từ 40 tuổi. Nguyên nhân chưa được xác định rõ. Về nguyên nhân gây bệnh, đến nay vẫn còn chưa thống nhất.

Có chuyên gia cho rằng, bệnh thường gặp ở người hoạt động tình dục quá độ. Nhưng ý kiến này chưa chính xác, vì thực tế cho thấy, ngay những người tu hành cũng thường bị u tuyến tiền liệt. Có thuyết cho rằng, nguyên nhân từ sự ức chế hoặc tự miễn. Tuy nhiên, nghiên cứu gần đây đã nêu lên mối liên hệ giữa hiện tượng viêm nhiễm tuyến tiền liệt lúc thiếu thời với bệnh u lành lúc có tuổi. Nghĩa là, nếu lúc trẻ tuyến tiền liệt thường bị viêm thì lúc già dễ bị u lành hơn những người khác.

U ác tính: Thường ít gặp hơn u lành. Tuy nhiên, thống kê trên thế giới cho thấy, ung thư tuyến tiền liệt là căn bệnh khá phổ biến. Tại Canada, mỗi năm có gần 20.000 trường hợp phát hiện mới. Tại Mỹ là 250.000 trường hợp phát hiện mới.
Riêng tại Việt Nam, bệnh này vẫn chưa để lại dấu ấn đáng kể nào trong bản đồ phân bố mặc dù được xếp vào nhóm ung thư có triển vọng phát triển trong tương lai.

 u tuyến tiên liệt, biểu hiện u tuyến tiền liệt, cách điều trị u tuyến tiền liệt, u tuyến tiền liệt ở tuổi trung niên

 

Triệu chứng và biến chứng của u lành
Thường gặp ở nam giới từ 50 tuổi trở lên, đa số không có triệu chứng. Đến 60 tuổi mới bắt đầu có những khó chịu trong việc đi tiểu. Đầu tiên là rối loạn đường tiểu nhẹ, khởi đầu bằng một trong hai triệu chứng là tiểu đêm nhiều lần và tiểu chậm, phải đứng lúc lâu mới tiểu được.

Diễn tiến nặng hơn, bệnh nhân sẽ có thêm các hiện tượng tiểu khó, phải cố sức một lúc lâu mới bắt đầu tiểu được. Dù đã rất cố gắng nhưng có cảm giác tiểu không hết nước tiểu trong bàng quang. Dù đã “trút bầu tâm sự” xong lại muốn  “trút tiếp” vì cảm giác vẫn chưa khoan khoái. Nhiều lần như vậy, bệnh nhân mới đến khám và điều trị nhưng bệnh đã vào giai đoạn muộn. Vì lúc này, tuyến tiền liệt đã có khối u và u đã có những chèn ép nhất định vào ống tiểu.

Qua giai đoạn tiểu khó, bệnh phát triển thành bí tiểu, tiểu ra máu, nhiễm trùng niệu, sỏi bàng quang, sỏi thận, suy thận và chuyển lập (di căn).

Truy tìm “thủ phạm”
Thăm khám trực tràng: Bác  sĩ sẽ dùng ngón tay đưa vào hậu môn để sờ thấy tuyến tiền liệt sưng to, xác định được kích thước của khối u.

Siêu âm để chẩn đoán, đo kích thước, phát hiện các biến chứng.

Soi bàng quang, là phương pháp dùng dụng cụ xem trực tiếp khối u, quan sát tình hình bàng quang và phân biệt với các bệnh khác như ung thư bàng quang, sỏi bàng quang…

Thử kháng nguyên đặc hiệu TLT trong máu, còn gọi là PSA. Nếu thấp hơn 4mg/ml, khả năng ung thư dưới 1%, càng cao thì khả năng ung thư càng lớn. Nếu con số rất cao, cho biết ung thư đã di căn đến các vị trí trong cơ thể.

Lưu ý: PSA cũng  có thể cao trong một số tình huống khác như u lành rất to, nhiễm trùng niệu đạo, sau giao hợp.

Sinh thiết: Dùng kim lấy một số mẫu thịt tuyến tiền liệt để kiểm tra thêm.

u tuyến tiên liệt, biểu hiện u tuyến tiền liệt, cách điều trị u tuyến tiền liệt, u tuyến tiền liệt ở tuổi trung niên

 

Mỗi trường hợp, mỗi cách điều trị khác nhau
- Điều trị khối u lành: Nếu nhẹ, chỉ cần theo dõi hoặc dùng thuốc làm nhỏ khối u, thuốc làm giãn cơ vòng cổ bàng quang cho dễ tiểu, thuốc có nguồn gốc thảo dược để làm giảm các triệu chứng kích thích bàng quang. Nếu nặng, triệu chứng bí tiểu, suy tiểu, suy thận cần phẫu thuật. Phương pháp phẫu thuật phổ biến hiện nay là cắt đốt qua máy nội soi. Bệnh nặng hơn như u tuyến tiền liệt kết hợp sỏi lớn bàng quang, bác sĩ sẽ đề nghị bệnh nhân mổ hở cắt khối u hoặc mổ thông bàng quang qua da.

- Nếu đã được chẩn đoán xác định ung thư: Có ba biện pháp điều trị chính: Không làm gì cả; cắt bỏ toàn bộ, tức triệt để lấy khối u khỏi cơ thể nếu bệnh nhân đáp ứng đủ điều kiện về sức khỏe; xạ trị (áp dụng cho cả hai giai đoạn sớm và muộn).

Để tránh nạn “không thể trút bầu tâm sự”

- U tuyến tiền liệt đa số là u lành. Tuy nhiên, do biểu hiện đầu tiên của bệnh chỉ là rối loạn tiểu tiện nhẹ nên nhiều bệnh nhân thường bỏ qua không đi khám. Nhiều người tưởng bệnh già, thận yếu nên vô tình để bệnh phát triển nhiều năm. Một số anh em còn tự mua thuốc uống theo lời mách bảo người quen. Tất cả những điều này rất nguy hiểm cho bệnh nhân vì thời gian, thuốc sai sẽ làm bệnh sinh ra nhiều biến chứng khó trị sau này.

- Nam giới từ 50 tuổi trở lên nếu có những biểu hiện rối loạn như đã đề cập ở trên thì nên  đi khám ngay ở các bệnh viện có chuyên khoa niệu để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.

- Bệnh thường xảy ra ở người cao tuổi nên tích cực điều trị khi còn trẻ, để lớn tuổi sẽ không đủ sức chịu phẫu thuật.

- Nếu không thể chọn một trong ba biện pháp chính trên, bệnh nhân có thể chọn một trong các phương pháp điều trị bổ sung để đối phó với bệnh: Cắt bỏ hai tinh hoàn để chặn khối u phát triển; dùng thuốc ức chế hoạt động của tinh hoàn; dùng thuốc đối kháng hoạt động của testosteron; mở bàng quang ra da (áp dụng cho những bệnh nhân có những biến chứng cần giải quyết nhưng không đủ điều kiện sức khỏe phẫu thuật như già yếu hoặc có bệnh nội khoa); phẫu thuật cắt đốt nội soi bớt một phần khối u (áp dụng khi khối u đã qua giai đoạn phẫu thuật triệt để nhưng cần giải quyết một phần cho bệnh nhân dễ tiểu).

Lưu ý: Vì ung thư tuyến tiền liệt là bệnh ác tính nên sau điều trị cần tái khám đều đặn mỗi tháng để bác sĩ theo dõi. Tỷ lệ tái phát tùy thuộc vào nhiều yếu tố như điều trị sớm hay muộn, có dùng thuốc bổ sung hay không.

 PGS. BS. Vũ Lê Chuyên
Bệnh viện Bình Dân
.Thiên Vũ
Theo Tạp chí Sức Khỏe