8 nguy cơ trong thai kỳ

|

Không phải thai phụ nào cũng có 9 tháng 10 ngày suôn sẻ. Hiểu biết những nguy cơ trong thai kỳ, bạn có thể hạn chế được những rủi ro.

Ở những bất thường hay xảy ra, xuất huyết  trong thai kỳ là dấu hiệu nguy hiểm nhất. Vào những tháng đầu của thai kỳ, xuất huyết là cảnh báo dọa sẩy thai, sẩy thai, thai ngoài  tử cung, thai lưu. Còn trong những tháng giữa và cuối của thai kỳ, xuất huyết báo hiệu những nguy cơ về nhau tiền đạo, nhau bong non…
Dưới đây là những thông tin hữu ích cho bạn.

Dọa sẩy thai

Trong những trường hợp dọa sẩy thai, thường có xuất huyết âm đạo và đau bụng dưới, nhưng thai nhi vẫn còn sống và chưa bị đẩy ra khỏi buồng tử cung. Cổ tử cung vẫn đóng kín, hoặc hé mở nhưng các thành phần của thai chưa bị tống xuất ra ngoài.

8 nguy cơ trong thai kỳ, nguy cơ thường gặp khi mang thai, những nguy cơ mà bà bầu nên lưu ý, các nguy cơ thường gặp khi có bầu
Trường hợp có thai mà đau bụng lâm râm hoặc ra huyết, dù là chút ít cũng cần đi khám ngay.
Nếu bệnh nhân vẫn tiếp tục chảy máu và đau quặn bụng, các thành phần của thai đang đi qua ống cổ tử cung thì được xem là sẩy thai không tránh được.

Sẩy thai có thể là hoàn toàn (toàn bộ thai nhi lẫn nhau thai cùng bị tống ra cùng một lúc, sau đó hết đau quặn bụng, nhưng máu vẫn có thể tiếp tục rỉ ra như kinh nguyệt) và không hoàn toàn (một phần của thai và nhau thai vẫn còn trong tử cung, tuy đã bớt đau quặn bụng nhưng máu âm đạo vẫn chảy liên tục, thậm chí băng huyết).
Để phòng ngừa sẩy thai, thai phụ cần có chế độ dinh dưỡng cân đối, uống bổ sung viên sắt và a-xít folic để tránh thiếu máu và thiếu a-xít folic vì đây là một trong nguyên nhân dẫn đến suy dinh dưỡng và gây sẩy thai.

Ngoài ra, chị em nên đi khám thai định kỳ tại cơ sở y tế có chuyên khoa sản. Trường hợp có thai mà đau bụng lâm râm hoặc ra huyết, dù là chút ít cũng cần đi khám ngay. Việc giữ vệ sinh cá nhân và vệ sinh giao hợp cũng rất quan trọng, vì tình trạng nhiễm khuẩn âm đạo, tử cung cũng là nguyên  nhân gây sẩy thai. Trong thai kỳ, thai phụ tránh lao động nặng, không nên mang giày cao gót vì có thể ngã, tránh tiếp xúc với các chất độc hại như rượu, bia, thuốc lá, thuốc trừ sâu, thuốc nhuộm. Không tự ý dùng thuốc, cho dù là thuốc cảm thông thường hoặc thuốc bổ mà cần có sự hướng dẫn của bác sĩ. Tránh tiếp xúc với người mắc bệnh cảm cúm, hoặc các bệnh lây truyền qua đường hô hấp khác. Tránh căng thẳng, lo âu, buồn phiền. Đối với người sẩy thai tái phát (từ 3 lần trở lên), hai vợ chồng cần được khám toàn diện và làm các xét nghiệm đầy đủ cũng như được tư vấn cẩn thận trước khi mang thai lần sau.

Thai lưu

Là trường hợp thai nhi đã chết nhưng còn lưu lại trong tử cung, chưa bị đẩy ra ngoài. Thời gian lưu có thể hàng tuần, hàng tháng nhưng triệu chứng thai nghén biến mất, có máu đen ra ở âm đạo, không đau bụng. Nếu khám sẽ thấy cổ tử cung hơi chắc và hơi to ra, thân tử cung trở nên nhỏ hơn so với tuổi thai. Siêu âm không có tim thai. Thai lưu trong tử cung một thời gian có thể tự sẩy ra như các trường hợp sẩy thai khác.

Những triệu chứng người mẹ cảm thấy khi thai chết là tự nhiên hết nghén (nếu thai còn nhỏ, đang trong giai đoạn nghén); bụng của sản phụ không to thêm hoặc  nếu đã to, mỗi ngày một nhỏ đi; nếu thai đã máy hoặc đạp thì thai phụ không thấy những dấu hiệu đó nữa; ra máu đen ở âm đạo. Chẩn đoán xác định chủ yếu dựa vào dấu hiệu cận lâm sàng, đặc biệt là tim thai không còn nữa, hoặc siêu âm không thấy có hoạt động tim thai. Thời hạn từ khi thai chết đến lúc sẩy hoặc sinh ở mỗi người một khác. Quá trình sẩy hoặc sinh của thai chết lưu diễn biến như các ca bình thường. Tuy nhiên, thời gian dọa sẩy và chuyển dạ sinh thường dài hơn và ra máu nhiều hơn.

Điều nguy hiểm đối với người bị thai lưu là ối bị vỡ sớm khi chưa có dấu hiệu sẩy hay chuyển dạ. Qua nơi màng ối rách, vi khuẩn sẽ vào buồng ối và dạ con gây nhiễm khuẩn trầm trọng, nguy hiểm cho tính mạng bà mẹ. Hơn nữa, khi thai lưu quá lâu trong tử cung, bà mẹ có thể bị rối loạn đông máu gây băng huyết nặng trong khi sẩy hoặc đẻ.

Vì vậy, nếu thấy bất thường trong khi mang thai, bà mẹ cần đi khám ngay để được chẩn đoán và có hướng xử trí. Khi thai chết lưu, nguyên tắc là cho thai ra càng sớm càng tốt sau khi phát hiện không còn tim thai.

Vì có rất nhiều nguyên nhân gây thai chết nên việc đề phòng cũng gặp nhiều khó khăn, có những nguyên nhân đã dự đoán nhưng không đề phòng được như nguyên nhân về di truyền, môi trường, bất đồng nhiễm sắc thể mẹ và con...

Thai ngoài tử cung

8 nguy cơ trong thai kỳ, nguy cơ thường gặp khi mang thai, những nguy cơ mà bà bầu nên lưu ý, các nguy cơ thường gặp khi có bầu
Người có thai ngoài tử cung vỡ một lần sẽ có khả năng mắc bệnh lại ở những lần có thai sau

Là những trường hợp thai không nằm trong lòng tử cung mà nằm ở những vị trí bất thường bên ngoài tử cung, thường gặp nhất là ở vòi trứng… Chính tại những vị trí bất thường đó, thai ngoài tử cung sẽ gây ra những biến chứng rất nguy hiểm. Thai ngoài tử cung chiếm tỷ lệ 4-11/1.000, có nghĩa là cứ 1.000 người có thai, sẽ có từ 4 đến 11 người có thể gặp tình trạng này. Người có thai ngoài tử cung vỡ một lần sẽ có khả năng mắc bệnh lại ở những lần có thai sau. Ngoài ra, người có tiền sử phá thai, viêm nhiễm vùng sinh dục cũng là những đối tượng có nguy cơ thai ngoài tử cung.

Có rất nhiều nguyên nhân gây ra thai ngoài tử cung mà đứng hàng đầu là do làm viêm nhiễm vòi trứng (vì nạo phá thai nhiều lần), viêm nhiễm vùng chậu. Ngoài ra, còn có những nguyên nhân khác như: khối u phần phụ như u nang buồng trứng, những phẫu thuật được thực hiện trước đó đến vòi trứng…

Các dấu hiệu thai ngoài tử cung gồm chảy máu âm đạo,  đau nhói vùng bụng dưới, đau một bên, đau âm ỉ, thỉnh thoảng có cơn đau nhói. Thai ngoài tử cung có thể vỡ bất cứ lúc nào. Khi vỡ, máu chảy ồ ạt vào trong ổ bụng, người bệnh có thể bị ngất xỉu và tử vong khi chưa kịp đến bệnh viện, hoặc nếu may mắn thoát khỏi tay tử thần, cũng sẽ bị ảnh hưởng đến sức khỏe về sau. Vì vậy, khi có trễ kinh mà đau bụng hoặc ra huyết chị em nên đi khám ngay ở các bệnh viện có khoa sản.

Nhau tiền đạo

Bình thường, bánh nhau bám ở vùng đáy hoặc thân tử cung. Trong trường hợp bánh nhau bám ở đoạn dưới tử cung, che một phần hay che kín cổ tử cung được gọi là nhau tiền đạo. Cũng có thể hiểu là bánh nhau nằm trước đường đi của thai nhi khi sinh ngả âm đạo. Do đó, trong những  trường hợp này, đa số phải mổ lấy thai.
Có thể phát hiện từ tuần lễ thứ 30 của thai kỳ nhờ siêu âm. Với kỹ thuật này, ngoài việc khảo sát hình thái thai nhi, ước tính trọng lượng qua các số đo… bác sĩ có thể xác định vị trí bánh nhau bám vào tử cung: ở đáy, thân, mặt trước, mặt sau, bám thấp, tiền đạo trung tâm hay bán trung tâm...

Các dấu hiệu nghi ngờ nhau tiền đạo là thai phụ đột ngột bị ra huyết đỏ tươi, có thể nhiều hoặc ít, đông cục lại, không kèm theo đau bụng. Triệu chứng ra huyết âm đạo có thể lặp lại nhiều lần và lần sau thường ra huyết nhiều hơn lần trước, khiến mẹ bị thiếu máu, thậm chí gây tử vong. Tình trạng mẹ thiếu máu dẫn đến thai nhi dễ suy dinh dưỡng, suy thai.

Tình huống nặng, để cứu mẹ, bác sĩ phải mổ lấy thai sớm không kể là thai đủ tháng hay chưa. Khi đó khả năng thai non tháng rất cao và bé dễ bị suy hô hấp và tử vong. Ngoài  ra, bánh nhau nằm ở phần dưới tử cung làm cho thai nhi khó xoay đầu xuống nên dễ dẫn đến ngôi bất thường như ngôi mông hay ngôi ngang. Người mẹ sinh con bị nhau tiền đạo có khả năng băng huyết trầm trọng khi sinh hoặc mổ, rất có nguy cơ phải cắt bỏ tử cung và truyền máu.

Thai Trứng

Thai trứng là do sự phát triển bất thường của các gai nhau hay còn gọi là bệnh lý nguyên bào nuôi. Trứng sau khi thụ tinh sẽ hình thành phôi và các phần phụ như túi ối, nhau, gai nhau… nhưng trong trường hợp này, thành phần phụ phát triển quá nhanh, khiến tổ chức liên kết và các mạch máu trong gai nhau không phát triển kịp, gai nhau nhanh chóng bị thoái hóa, tạo thành các túi chứa dịch dính vào nhau như chùm nho.

Trứng hỏng nhưng gai nhau vẫn được nuôi, đó là thai trứng. Dấu hiệu gồm xuất huyết âm đạo, màu nâu đen hoặc đỏ, chảy máu dai dẳng hoặc ồ ạt, không nghe thấy tim thai đập. nguyên nhân xảy ra trường hợp thai trứng là do người mẹ tiếp xúc với môi trường có chứa chất độc hóa học hoặc cơ thể mẹ không nhận đủ a-xít folic.
Khi nghi ngờ bị thai trứng, thai phụ nên đi xét nghiệm, siêu âm và khi có kết quả chính xác, bác sĩ chỉ định lấy thai ra.

Nhau bong non

8 nguy cơ trong thai kỳ, nguy cơ thường gặp khi mang thai, những nguy cơ mà bà bầu nên lưu ý, các nguy cơ thường gặp khi có bầu
Nhau bong non thường xảy ra từ tuần thứ 20 hoặc trong 3 tháng cuối thai kỳ.

Đây là trường hợp nhau bám đúng vị trí, nhưng bị bong sớm trước khi thai nhi được xổ ra ngoài. Nhau bong non thường xảy ra từ tuần thứ 20 hoặc trong 3 tháng cuối thai kỳ. Lúc này, nhau thai tách khỏi thành tử cung khi bé chưa chào đời. Nhau bong non hay gặp ở người sinh con rạ, hoặc ở những phụ nữ lớn tuổi sinh con so.
Chấn thương có thể là một nguyên nhân gây nhau bong non. Bên cạnh đó, tình trạng huyết áp cao do thai, huyết áp cao mãn tính, các bệnh mạch máu thận, sự thiếu hụt chất a-xít folic trong những tháng đầu của thai kỳ... là những  yếu tố thuận lợi gây ra nhau bong non.

Triệu chứng thường là đau bụng, xuất huyết âm đạo. Lúc này, cơ thể người mẹ bị mất máu, cao huyết áp, dễ dẫn đến tiền sản giật, sản giật, bé dễ bị tử vong. Vì vậy, khi xác định nhau bong non, cần theo dõi sát sao tình trạng thai nhi, mẹ và sự co bóp của tử cung. Nếu thai trưởng thành, bác sĩ sẽ theo dõi và cho kích thích chuyển dạ, chấm dứt thai kỳ.

Thai chậm phát triển trong tử cung

Đây là một tình trạng thai nhi bị suy dinh dưỡng khi còn nằm trong tử cung, không phát triển như bình thường. Bác sĩ và bà mẹ có thể nhận thấy được thai chậm phát triển với tuổi thai qua một quá trình theo dõi liên tục.

Khi thai chậm phát triển, tỷ lệ bệnh, biến chứng và tử vong trong, sau sinh gia tăng. Lúc này, thiểu ối cũng thường xuất hiện. Nước ối ít gây nên sự chèn ép dây rốn, đó là nguyên nhân gây tử vong cho con. Ngoài ra, khi lớn lên, các bé đã từng là thai chậm phát triển trong tử cung sẽ dễ bị những di chứng trầm trọng về thần kinh, kém phát triển trí tuệ, cao huyết áp lúc về già. Đồng thời, chúng có thể gặp những biến chứng về tim mạch. Đối tượng nguy cơ: Tất cả những phụ nữ bị các bệnh như cao huyết áp, bệnh thận, bệnh phổi, tiểu đường, hút thuốc lá, nghiện rượu, sử dụng heroin, cocaine, bị suy dinh dưỡng trầm trọng, có bệnh lý của nhau thai (suy tuần hoàn nhau thai), đa thai (sinh đôi, sinh ba...), mắc những bệnh nhiễm trùng, hoặc có những rối loạn về di truyền, hay tiếp xúc với những chất độc hại.

8 nguy cơ trong thai kỳ, nguy cơ thường gặp khi mang thai, những nguy cơ mà bà bầu nên lưu ý, các nguy cơ thường gặp khi có bầu
Khi thai nhi chậm phát triển, chúng ta cần thăm khám để tìm nguyên nhân.
Khi thai nhi chậm phát triển, chúng ta cần thăm khám để tìm nguyên nhân. Nằm nghỉ nghiêng bên trái giúp tăng lượng máu đến tử cung, tăng lượng ô-xy, chất dinh dưỡng cho thai. Nên điều chỉnh lại chế độ ăn, đảm bảo đủ chất dinh dưỡng cho mẹ và con. Uống nhiều nước, tối thiểu 8-10 ly lớn/ngày. Không hút thuốc lá, không uống rượu.

Bên cạnh đó, thai phụ phải được đếm số lần thai máy, theo dõi cử động thai bằng máy monitoring. Siêu âm đo lượng nước ối, nhìn thai nhi cử động, đo vòng đầu, vòng bụng, đường kính lưỡng đỉnh và chiều dài xương đùi.

Nếu vòng bụng và cân nặng thai nhi có vấn đề, bác sĩ sẽ cho siêu âm hàng loạt nhằm chẩn đoán, đánh giá sự tiến triển, độ trầm trọng của thai chậm phát triển.

Hở eo tử cung

Đây là nguyên nhân quan trọng nhất gây sẩy thai, tái phát từ khoảng tháng thứ 4 đến tháng thứ 6 của thai kỳ. hở eo tử cung có thể do: bẩm sinh, do cổ tử cung bị tổn thương vì nong nạo thai ở các lần có thai trước, hay do rách cổ tử cung khi sinh ở lần sinh trước mà không được phục hồi tốt... Từ tuần thứ 16 của thai kỳ trở đi, áp lực trong buồng ối tăng, đè vào cổ tử cung. Điều này làm cổ tử cung nở dần, đưa đến vỡ ối và thai thường sẩy đột ngột khi thai được khoảng từ 4 đến 6 tháng mà không có triệu chứng đau bụng hoặc ra máu âm đạo báo trước. Thai phụ đang sinh hoạt bình thường, đột ngột bị vỡ ối và sau vài cơn gò mạnh, thai được sinh ra rất nhanh. Thai thường rất non tháng, chết sau sinh. Lần thai sau thường có khuynh hướng bị sẩy sớm hơn lần trước với trọng lượng thai nhỏ hơn.

Khi bị hở eo tử cung, bạn cần phải khám thai sớm (3 tháng đầu) của thai kỳ, cần khai báo rõ tiền sử sẩy thai liên tiếp của bạn để được bác sĩ hướng dẫn cách điều trị. Thông thường, bạn sẽ được các bác sĩ cho nhập viện để khâu eo tử cung.

Thời điểm khâu eo tử cung là khi tuổi thai từ 16-20 tuần, tùy theo tiền căn sẩy thai lần cuối của bạn mà bác sĩ sẽ chọn thời điểm thích hợp (trước tuổi sẩy thai lần cuối cùng trong tiền căn của bạn). Điều kiện khâu eo tử cung là thai sống và bình thường, không xảy ra chuyển dạ (không có cơn gò tử cung, cổ tử cung mở dưới 2cm). cần khám ngay khi có các dấu hiệu như: đau bụng, ra huyết. Và khi tuổi thai được 38 tuần, thai phụ sẽ được cắt chỉ. Tuy nhiên khi chuyển dạ sinh sớm khó tránh được, bác sĩ sẽ sớm cắt chỉ khâu lúc này để tránh rách đứt cổ tử cung.

 

TS. BS. HuỳnH THị THu THủy
Phó giám đốc Bệnh viện Từ Dũ, TP.HCM
. Yến Thư
 Tạp chí Sức Khỏe