Bong võng mạc ở sản phụ

|

Các chuyên gia nhãn khoa cho biết, bà bầu có tật khúc xạ ở mắt như cận thị, viễn thị hoặc bị tiểu đường hay từng có chấn thương về mắt, sẽ có nguy cơ bong võng mạc cao gấp 4 lần so với người bình thường sau khi sinh.

Bong võng mạc là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù và là một trong những bệnh lý phức tạp nhất trong ngành nhãn khoa. Những tình trạng như thoái hóa võng mạc ngoại vi có thể gây bong võng mạc ở bệnh nhân cận thị nói chung và phụ nữ mang thai cận thị nói riêng. Tuy nhiên, ít thai phụ nào chú ý đến việc khám mắt trong khi các bác sĩ khuyến cáo: Phụ nữ khi mang thai nên kiểm tra mắt, khám đáy mắt ít nhất một lần trong suốt thai kỳ. Đối với thai phụ bị cận thị hoặc tiểu đường và tăng huyết áp, tốt nhất cần phải đi khám đáy mắt mỗi 3 tháng/lần.

Bong võng mạc là gì?
Võng mạc là màng thần kinh nằm trong cùng của mắt, có chức năng ghi nhận hình ảnh của vật và truyền lên não. Bình thường, võng mạc dính chặt với màng mạch phía sau để được nuôi dưỡng. Tình trạng võng mạc bị tách ra do có một lớp dịch mỏng đọng giữa hai màng gọi là bong võng mạc. Đây thực chất là một biến chứng của các bệnh khác như xuất huyết mắt, thoái hóa võng mạc ngoại vi… Đặc biệt, ở bệnh nhân cận thị, do trục nhãn cầu bị kéo dài nhiều năm, võng mạc bị giãn mỏng và thoái hóa, trở nên yếu ớt trước những tác động cơ học.

bong võng mạc ở sản phụ, bong võng mạc là gì, cách điều trị bong võng mạc, phòng tránh nguy cơ bong võng mạc

Lâm sàng chia làm hai loại: Bong võng mạc nguyên phát do một hay nhiều vết rách hoặc lỗ của lớp thần kinh cảm thụ. Chính vì vậy nên có khuynh hướng gọi là bong võng mạc có rách. Bong võng mạc thứ phát là sự tích lũy chất lỏng ở khoang dưới võng mạc không do những vết rách hay lỗ rách của lớp thần kinh cảm thụ mà xảy ra sau một quá trình bệnh lý của võng mạc, dịch kính hay màng bồ đào. Có hai nhóm bong võng mạc thứ phát: một là bong võng mạc co kéo do các tổ chức tân tạo dính bất thường lên mặt trong của lớp thần kinh cảm thụ của võng mạc; hai là bong võng mạc xuất tiết do sự rối loạn hàng rào máu võng mạc hoặc hắc - võng mạc.

Những tác động gây tổn thương võng mạc ở thai phụ
Những phụ nữ bị bệnh tiểu đường hoặc tăng huyết áp trong thai kỳ sẽ dễ gây biến chứng trên mạch máu võng mạc. Giai đoạn đầu, mạch máu nhỏ ở đáy mắt phình ra. Nếu không chữa trị kịp thời có thể dẫn đến co, bong võng mạc, mù, thậm chí gây biến chứng nghiêm trọng đến não. Bên cạnh đó, thai phụ bị những tật khúc xạ như cận thị khi vận động quá mức hoặc khi vận hết toàn lực trong quá trình sinh nở, do áp lực vùng bụng tăng cao, cũng sẽ gây nguy hiểm cho võng mạc. Trong đó, việc rặn đẻ sẽ tạo một áp lực rất lớn đến cho mắt và sẽ làm tăng nguy cơ bong võng mạc lên nhiều lần.

Phòng tránh và phát hiện sớm nguy cơ
Đối với bà bầu bị tật khúc xạ, biện pháp tốt nhất để tránh những rủi ro này là tư vấn với các bác sĩ, căn cứ vào tình hình cụ thể của mắt mà quyết định có thể hay không thể sinh tự nhiên. Trong quá trình sinh sản tự nhiên không nên dùng lực quá nhiều, để phòng tránh bị bong võng mạc. Với thai phụ bị bệnh tăng huyết áp hoặc tiểu đường, cần được theo dõi sức khỏe chặt chẽ, kiểm tra mắt thường xuyên. Như thế, bác sĩ sẽ sớm phát hiện và xử lý kịp thời những dấu hiệu bất thường, giúp thai phụ tránh những biến chứng đáng tiếc.

bong võng mạc ở sản phụ, bong võng mạc là gì, cách điều trị bong võng mạc, phòng tránh nguy cơ bong võng mạc

Đặc biệt lưu ý, nếu phụ nữ đã bị cao huyết áp, nên kiểm tra mắt để xác định tình trạng tổn thất của hệ thống động mạch dẫn máu và tâm huyết quản, sau cùng mới quyết định nên mang thai hay không. Bởi vì rất nhiều người mẹ cao huyết áp khi mang thai bị phát sinh những biến chứng cho đôi mắt, thời kỳ sớm nhất là mạch máu nhỏ dẫn lên mắt bị co thắt lại. Huyết áp tăng cao, mạch máu càng co lại, gây xuất huyết, xuất tiết và phù võng mạc, thậm chí phát sinh một số biến chứng não và thận, gây nguy hiểm đến tính mạng. Khi đó để bảo đảm sự an toàn, thông thường các bác sĩ cũng chỉ cứu được người mẹ. Vì thế, các thai phụ mắc chứng bệnh cao huyết áp nên đến bệnh viện kiểm tra mắt theo định kỳ, phát hiện những vấn đề cần thiết phải xử lý.

Các bác sĩ cho rằng, nếu những tổn thương võng mạc được phát hiện sớm, tốt nhất là ngay ở tháng đầu của thai kỳ, bệnh nhân chỉ cần trải qua một lần điều trị gia cố võng mạc bằng laser trong 15 phút thì có thể ngăn chặn hoàn toàn nguy cơ này. Đây là một phương  pháp điều trị không đau, không chảy máu, chỉ tác động lên vùng ngoại vi của mắt nên sẽ không ảnh hưởng cho sức khỏe bà mẹ và thai nhi.

KHUYẾN CÁO
Bạn nên đi khám ngay khi thấy một trong các triệu chứng: có những điểm đen mờ lơ lửng trước mắt và bị lóa khi nhìn. Có cảm giác như mình đang nhìn qua một lớp nước gợn sóng hay thấy tối ở một phần nào đó trong tầm nhìn.

BS. Hoàng Ngọc Long
. Phương Linh
Theo Tạp chí Sức Khỏe