Tết dưới góc nhìn của chuyên gia dinh dưỡng

|

(Sức Khỏe – khoe24h) Từ xưa đến nay, Tết Nguyên đán vẫn là dịp quan trọng nhất của người Việt để sum họp gia đình, thăm viếng bà con và bạn bè, nhất là trong điều kiện hiện nay, nhiều thành viên của gia đình phải đi đến những phương trời xa xôi để lập nghiệp hoặc bận rộn công việc quanh năm.

Vì thế, không khí ấm cúng ngày Tết không thể nào thiếu những mâm cỗ và bữa ăn thịnh soạn. Hơn nữa, dân gian có câu “Đói giỗ cha, no ba ngày Tết” – dù cuộc sống có khó khăn đến đâu thì bữa ăn ngày Tết vẫn cần thật tươm tất.

Bánh chưng, bánh tét là những món ăn truyền thống ngày Tết cổ truyền (Ảnh Internet)
Bánh chưng, bánh tét là những món ăn truyền thống ngày Tết cổ truyền (Ảnh Internet)
Các món ăn truyền thống ngày Tết

Nói về món ăn truyền thống ngày Tết, chúng ta đều biết đôi câu đối: “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ/Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”, hay câu ca dao “Số cô chẳng giàu thì nghèo/Ngày ba mươi Tết, thịt treo trong nhà”. Điều đó phản ánh thực tế bánh chưng, bánh tét, thịt kho tàu... là những món không thể thiếu trong ngày Tết, đồng thời cũng có thể được xem là tinh hoa của ẩm thực Việt. Bên cạnh những triết lý hàm chứa trong đó, các món ăn này còn được thiết kế dồi dào năng lượng và dưỡng chất nhằm phục vụ cho cuộc vui Xuân của mọi người.

Bánh chưng và bánh tét là sự phối hợp khéo léo, hài hòa của gạo nếp, đậu xanh và thịt mỡ, cung cấp đầy đủ cả 3 nhóm dưỡng chất (chất đạm, chất béo, chất bột đường) cho cơ thể. Đặc biệt, đậu xanh là loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng rất cao. Bên cạnh thành phần chính là protein, tinh bột, chất béo và chất xơ, đậu xanh còn chứa rất nhiều vitamin như vitamin E, B1, B2, B3, B6, vitamin C, tiền vitamin A, vitamin K, acid folic và các khoáng chất như can-xi, ma-giê, kali, kẽm, sắt, đồng… Theo Đông y, đậu xanh còn có vai trò thanh nhiệt, mát gan, giải độc.

Cũng như trong bánh chưng và bánh tét, thịt heo trong món thịt kho tàu là nguồn cung cấp protein với nhiều loại acid amin cần thiết (cơ thể không tự tổng hợp được mà phải đưa từ ngoài vào) như valin, threonin, tryptophan, methionin, leucin, lysin... Trứng trong món thịt kho tàu cũng được xem là nguồn dinh dưỡng quý giá, cung cấp nhiều loại a-xít amin cần thiết, vitamin (như vitamin B6, B12, B2, vitamin E, vitamin A, acid folic) và dồi dào khoáng chất (kẽm, sắt, đồng, phốt-pho, can-xi và kali). Điều thú vị là lòng đỏ trứng có chứa a-xít béo omega-3 có vai trò bảo vệ tim mạch và gần đây còn được cho là có vai trò ngăn ngừa bệnh Alzheimer.

Các món ăn truyền thống trên giàu dinh dưỡng nhưng cũng dễ làm tăng cân, ứ đọng triglycerid và tăng cholesterol máu, từ đó dẫn đến những hệ lụy về tim mạch. Cụ thể, thịt được sử dụng trong các món này thường chứa mỡ vì mỡ tạo cảm giác ngon miệng hơn. Vì vậy, người bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh mạch vành... cần lưu ý hạn chế mỡ và da. Bên cạnh đó, lòng đỏ trứng cũng chứa nhiều cholesterol (210mg cho mỗi lòng đỏ trứng) nên người khỏe mạnh chỉ nên tiêu thụ một lòng đỏ trứng mỗi ngày.

Ăn nhiều những món chính nói trên cũng tạo cảm giác ngán nên ông bà ta đã khéo léo phối hợp với các món dưa, hành, củ kiệu. Với người bình thường, đây là sự phối hợp tuyệt vời vì các loại dưa giúp hỗ trợ tiêu hóa và cung cấp khoáng chất, vitamin. Tuy nhiên, những người bệnh tăng huyết áp nên thận trọng với các món dưa muối này do chúng có hàm lượng muối cao. Thay vào đó, có thể chuyển sang dùng các loại dưa ngâm giấm đường.

Nên tăng cường rau củ quả trong bữa cơm ngày Tết! (Ảnh Internet)
Nên tăng cường rau củ quả trong bữa cơm ngày Tết! (Ảnh Internet)
Nên chú trọng đến rau quả

Nếu các món ăn giàu đạm được sử dụng rất nhiều thì các loại rau xanh, trái cây tươi lại thường dễ bị bỏ qua trong những ngày Tết. Một trong số các lý do là những ngày Tết thường không họp chợ và rau xanh lại khó lưu trữ lâu. Rau xanh và trái cây cung cấp nhiều loại vitamin và chứa nhiều chất xơ. Chất xơ giúp làm mềm phân và phòng ngừa táo bón khi sử dụng thực đơn chứa nhiều đạm, chất béo. Ở ruột, chất xơ cũng làm hạn chế quá trình hấp thu a-xít mật và làm chậm sự hấp thu glucose, từ đó giúp làm giảm cholesterol, đường trong máu.

Nhu cầu chất xơ và vitamin mỗi ngày tương đương với 300g rau xanh và 2-3 suất trái cây (mỗi suất trái cây tương đương 1 trái cam, 1 trái chuối, 1 trái táo, 1 góc dưa hấu, 2 trái mận, 3 múi bưởi...). Riêng với người bệnh đái tháo đường, cần chọn trái cây có nhiều chất xơ, không quá ngọt và số lượng sử dụng tùy theo nhu cầu năng lượng của riêng mình.

Thức uống trong dịp Tết

Nói về thức uống ngày Tết, người ta dễ nhớ đến câu đối của cụ Nguyễn Công Trứ: “Chiều ba mươi, nợ hỏi tít mù, co cẳng đạp thằng Bần ra cửa/Sáng mồng một, rượu say túy lúy, giơ tay bồng ông Phúc vào nhà”. Quả vậy, rượu (và các thức uống có cồn nói chung) gần như là thành phần không thể thiếu trong những ngày Tết, từ trên mâm cỗ cúng ông bà đến bàn tiệc gia đình, bạn bè.

Cục An toàn thực phẩm - Bộ Y tế đã có khuyến cáo về việc sử dụng rượu bia, thức uống có cồn để tránh ngộ độc rượu. Tuy nhiên, khuyến cáo này không có nghĩa là nếu chưa uống rượu, bia, chúng ta có thể thỏa sức sử dụng đến mức độ vừa phải. Bởi vì mức độ uống rượu, bia vừa phải này đã được chứng minh có liên quan đến ung thư vú, bạo lực, đuối nước, chấn thương do té ngã hoặc tai nạn giao thông.

Việc sử dụng rượu bia vào ngày Tết cần được cân nhắc liều lượng để bảo vệ an toàn cho sức khỏe (Ảnh Internet)
Việc sử dụng rượu bia vào ngày Tết cần được cân nhắc liều lượng để bảo vệ an toàn cho sức khỏe (Ảnh Internet)
Nếu rượu bia được xem là dành cho nam giới thì nước ngọt là thức uống được nữ giới và trẻ em ưa chuộng trong dịp Tết. Ngoài việc dẫn đến béo phì do hàm lượng đường cao, các loại nước ngọt còn chứa chất bảo quản có thể gây rối loạn tiêu hóa. Trẻ em uống nhiều nước ngọt và ăn nhiều bánh kẹo sẽ gây cảm giác no, dẫn đến bỏ bữa, hậu quả là không ít trẻ bị sút cân sau Tết.

Vệ sinh an toàn thực phẩm

Thức ăn ngày Tết thường được lưu trữ qua nhiều ngày nên vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm cần được quan tâm.

Thực phẩm tươi sống sau khi mua về cần được làm sạch và bảo quản đúng cách. Thịt cá tươi sống cần được sơ chế, rửa sạch rồi bảo quản ở ngăn đá trong tủ lạnh. Với các loại rau, cần loại bỏ lá sâu, dập, bỏ rễ, rửa sạch rồi đặt trong bao xốp cột kín và bảo quản ở ngăn mát tủ lạnh.

Với trái cây, cần rửa sạch, để ráo, cho vào bao xốp, giữ trong ngăn mát tủ lạnh.

Với thức ăn đã nấu chín, cần để nguội hẳn, đậy kín và cất vào tủ lạnh. Thức ăn sống và chín cần được giữ trong những hộp riêng biệt, đậy kín để tránh nhiễm khuẩn chéo từ thức ăn sống sang thức ăn chín.

Nên dự trù lượng thực phẩm vừa đủ cho những ngày Tết, đồng thời cân nhắc khả năng lưu trữ, bảo quản thực phẩm tại nhà. Thức ăn nên nấu ở lượng vừa đủ ăn, tránh hâm đi hâm lại nhiều lần. Chú ý, tuyệt đối không vì tiếc rẻ mà sử dụng thực phẩm đã ôi thiu, mốc hỏng, trái cây hư chua.

TS. BS. Lâm Vĩnh Niên
Trưởng khoa Dinh dưỡng tiết chế
Bệnh viện Đại học Y Dược, TP. HCM

Tạp chí Sức Khỏe

Tự làm giò lụa tại nhà ngon đậm đà đón Tết

Tạp chí Sức Khỏe (LĐ) |

Chả giò lụa là món ăn truyền thống trong các dịp lễ, Tết của ngời Việt, thế nhưng với sự "hỗ trợ" của các chất phụ gia độc hại tràn lan, chúng ta vẫn lo lắng không yên khi phải đi mua. Vậy tại sao không tự làm giò lụa tại nhà nhỉ?

Cách lựa chọn thực phẩm và bảo quản đúng cách

Tạp chí Sức Khỏe |

Sức Khỏe - Chọn lựa và bảo quản đúng cách không chỉ giúp thực phẩm luôn tươi ngon, giữ được nguyên vẹn chất dinh dưỡng mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe người sử dụng.

Làm giò heo ngâm giấm ớt thơm cay giữ chồng 3 ngày Tết

Tạp chí Sức Khỏe - Theo EĐ |

Có món giò heo ngâm chua cay mặn ngọt mà bì giòn sần sật để nhâm nhi ngày Tết thì đảm bảo ông xã nhà bạn sẽ chẳng còn muốn la cà nhậu nhẹt ở đâu nữa. Nhất cơm vợ nấu mà!

Cách làm bánh sắn hấp dẻo ngon đãi khách ngày Tết

Tạp chí Sức Khỏe (Theo MAV) |

Món bánh với lớp vỏ ngoài thơm mềm của sắn và bên trong bùi bùi nhân đậu xanh sẽ là món ăn thú vị trong bàn trà đãi khách của bạn.

Phân biệt bánh chưng luộc pin và bánh chưng truyền thống an toàn

TC Sức Khỏe -(Theo Khỏe & Đẹp) |

Câu chuyện bánh chưng xanh luộc bằng pin cho nhanh chín và gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng luôn được quan tâm dịp Tết đến.

Đậu bắp - món ăn vàng cho sức khỏe, ngày tết ai cũng cần

Theo BV NTD |

Đậu bắp là loại rau khá quen thuộc trong bữa ăn của người Việt. Với nhiều người, đây là loại rau ban đầu lạ miệng nhưng dễ gây nghiện bởi kết cấu đặc biệt của nó, bên cạnh đó, đậu bắp còn được coi là loại thuốc bổ với nhiều tác dụng bất ngờ.

Giữ gan khỏe mạnh vui tết an lành

Tạo chí Sức Khỏe (Theo DT) |

Tết đến, Xuân về không thể thiếu chén rượu mừng năm mới. Tuy nhiên, nhiều nguy hại của rượu bia cho thấy chúng ta cần phải tự bảo vệ sức khỏe của mình và người thân để niềm vui ngày Tết được trọn vẹn.

Cách làm thịt ngâm nước mắm ngon khó cưỡng ngày Tết

Tạp Chí Sức Khỏe (TH) |

Ngay từ bây giờ các bạn có thể chuẩn bị một hũ thịt ngâm mắm để nhâm nhi vào ngày lễ tết. Thịt heo ngâm mắm đậm đà và thơm phức, đảm bảo cả nhà sẽ mê tít món này đấy.

Bài thuốc từ những loại mứt ngày Tết

|

Mứt là một món không thể thiếu trong ba ngày tết. Ngồi nhâm nhi tí mứt, uống tách trà nóng, hàn huyên tâm sự, thật không gì bằng...

Món ăn ít béo mà vẫn ngon miệng cho ngày Tết

|

Nếu biết cách chế biến, bạn sẽ làm cho những món ăn truyền thống trong những ngày tết trở nên thanh đạm hơn, để bữa ăn sum họp của gia đình thực sự có ý nghĩa.

Ăn uống khỏe mạnh ở mọi nơi

|

Dù là người có thói quen ăn uống điều độ đến đâu, trong những ngày tết với nhiều chuyến đi chơi xa, chắc chắn bạn sẽ “thả lỏng” mình. Và cân nặng tăng lên là điều không khó dự đoán.