Ăn côn trùng: coi chừng độc tố!

|

(Sức Khỏe) Món ăn chế biến từ côn trùng được nhiều người ưa thích vì giàu dưỡng chất, lạ miệng. Tuy nhiên, không phải loại côn trùng nào cũng “hiền”, không chứa độc tố nguy hiểm; nếu không cẩn thận, việc ăn côn trùng có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Gián, mối, châu chấu, dế, bọ cạp... đều được chế biến thành món ăn bắt mắt, dậy mùi, là “đặc sản” cuốn hút nhiều người.

Thực phẩm giàu dinh dưỡng

Hàm lượng dinh dưỡng trong nhiều loại côn trùng rất cao. Chẳng hạn như, 100g nhộng tằm chứa khoảng 28g protein, nhiều hơn lượng protein trong 100g thịt gà; một số loài bọ xít có lượng chất sắt nhiều gấp 3 lần thịt bò.

Hơn nữa, các món ăn từ côn trùng ngon không kém các loại thức ăn khác và bạn sẽ ít phải lo sợ các bệnh về mỡ máu, tiểu đường hay huyết áp cao.

Coi chừng côn trùng có độc

Có rất nhiều loài côn trùng được đưa vào danh sách chế biến món ăn, như: dế, châu chấu, cào cào, rết, bọ cạp, bọ xít, sâu non của nhiều loài bướm, ngài tằm đực, cà cuống, sâu chít, sùng đất, mối cánh… Tuy nhiên, một số nhóm côn trùng có thể gây ngộ độc với người nếu được sử dụng làm thức ăn, nhất là những loài côn trùng chứa nhiều độc tố bên trong cơ thể (như bọ ban miêu, một số loài ong và một số loài cánh cứng sống trong các cây gỗ).

Rất nhiều loài côn trùng có độc được dùng trong y học, làm thuốc điều trị bệnh. Tuy nhiên, chúng được dùng với liều lượng chính xác để tránh gây độc cho người sử dụng. Không nên nghĩ rằng mọi côn trùng trị bệnh đều ăn được.

Ăn các loài côn trùng độc có thể gây hậu quả khôn lường. Trường hợp nhẹ, sẽ khiến bệnh nhân nôn mửa, dị ứng, phù nề; trường hợp nặng có thể dẫn đến tử vong.

Từng đã xảy ra nhiều vụ ngộ độc liên quan đến các món ăn chế biến từ côn trùng, nguyên nhân chính là sự thiếu hiểu biết về công dụng, cách thức chế biến. Từng có hai bệnh nhân tử vong ở Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội do ăn phải 6-8 con bọ ban miêu vì cứ ngỡ rằng chúng là bọ xít. Loài bọ này chứa hoạt chất Cantharidin (C10H12O4), là một trong những chất rất độc hại gây phồng rộp da. Cantharidin được sử dụng trong y khoa để loại bỏ mụn cóc. Với người và hầu hết các động vật, hàm lượng Cantharidin từ 10-60mg/kg có thể khiến đối tượng ăn phải tử vong nhanh chóng.

Chế biến đúng cách

Nhiều loại côn trùng là thực phẩm dinh dưỡng có thể chế biến đa dạng thành các món ăn chiên rán, xào, tẩm bột, hấp, om, ăn sống, làm gỏi…

Trước khi chế biến, cần lưu ý xem loài côn trùng đó có độc tố hay không. Một số loài côn trùng có thể sẽ mất giá trị dinh dưỡng nếu được chế biến không đúng cách.

Lạ miệng, giàu dinh dưỡng là những lý do khiến món ăn từ các loại côn trùng được ưa chuộng (Ảnh Internet)
Lạ miệng, giàu dinh dưỡng là những lý do khiến món ăn từ các loại côn trùng được ưa chuộng (Ảnh Internet)
Hầu hết các bộ phận cơ thể của côn trùng đều có thể ăn được. Tuy nhiên, khi sơ chế, nên bỏ những phần có cạnh sắc nhọn (như phần chân) vì khi ăn, chúng dễ gây tổn thương niêm mạc miệng. Ngoài ra, nên bỏ những phần ít dinh dưỡng như cánh cứng, cánh màng.

Tuy càng của bọ cạp có chất độc nhưng khi được chiên qua dầu nóng, nướng trên lửa thì không còn khả năng gây ngộ độc. Vì thế, có thể ăn bộ phận này.

Không ăn quá nhiều

Côn trùng chứa nhiều dinh dưỡng hơn các thực phẩm khác, đặc biệt là hàm lượng đạm. Xét ở khía cạnh nào đó, có thể gọi chúng là đồ bổ. Do đó, nếu ăn quá nhiều món được chế biến từ côn trùng mà lơ là các thực phẩm khác, bạn dễ rơi vào tình trạng quá dư nhiều chất này và thiếu nhiều chất khác. Chính vì vậy, khi ăn món ăn chế biến từ côn trùng, bạn đừng ăn quá nhiều và cần kết hợp với các thực phẩm khác để cân bằng dinh dưỡng cho cơ thể.

Một số lưu ý

Người ăn côn trùng cần lưu ý:

- Chỉ ăn khi biết rõ có thể ăn loài côn trùng đó. Nếu còn nghi ngại, tốt nhất không ăn để đảm bảo an toàn.

- Không dùng thuốc xịt muỗi để bắt côn trùng (làm thức ăn). Đặc biệt, không sử dụng những loài côn trùng bị chết do thuốc sâu hoặc không biết rõ nguyên nhân chúng chết. Nếu cố tình mang chế biến và thưởng thức, người ăn có thể nhiễm độc từ thuốc trừ sâu hoặc các loại bệnh, nấm, vi khuẩn gây nên cái chết cho côn trùng.

- Không ăn các loài côn trùng được thu bắt ngoài đồng hoặc ngoài tự nhiên vì chúng có thể mang những mầm bệnh hoặc các hóa chất độc hại trong quá trình sống.

- Khi ăn, cần kết hợp với các loại thức ăn khác có tính mát.

- Hạn chế ăn sống hoặc ăn gỏi côn trùng. Dưới tác dụng của lửa, một số chất độc và vi khuẩn sẽ bị triệt tiêu. Ăn sống có thể làm tăng nguy cơ gặp phải các loại chất độc đang có trong côn trùng.

- Các loại rượu ngâm côn trùng phải được sử dụng đúng liều lượng.

Tư vấn chuyên môn:

PGS. TS. Trương Xuân Lam

Trưởng phòng Côn trùng học thực nghiệm

Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật

M. Đăng

Tạp chí Sức Khỏe