5 nguyên tắc giúp bé yêu giảm béo

|

Trong những năm gần đây, hiện tượng thừa cân và béo phì ở trẻ em nổi lên như một vấn đề bức xúc mà người lớn phải chịu trách nhiệm chính.

Nhìn những đứa trẻ nặng nề, ục ịch, không ai không cảm thấy tội nghiệp, vì điều trị béo phì rất khó khăn và đôi khi không thể thành công.

Trẻ em bị béo phì khi có cân nặng "vượt quá" so với chiều cao. Cân nặng thừa là do lượng mỡ tích lũy trong cơ thể nhiều hơn mức cần thiết và gây ra những bệnh ở bé như: tăng mỡ trong máu (cholesterol và triglyceride), gan nhiễm mỡ, cao huyết áp, đái tháo đường, sỏi túi mật, sạm da vùng nếp gấp như: cổ, nách, bẹn (biểu hiện của rối loạn nội tiết trong cơ thể trẻ).

Bên cạnh đó, béo phì cũng có thể làm cho bé đau và thoái hóa các khớp chịu lực chính của cơ thể như: khớp hông, khớp gối; chậm chạp, đau đầu thường xuyên (do hội chứng giả u não); ngáy, khó thở khi ngủ do lượng mỡ thừa chèn ép đường hô hấp.

Thêm nữa, một số trẻ béo phì có khuynh hướng  mắc chứng  tự ti, không hài lòng với hình dáng cơ thể dẫn đến trầm cảm. Bé dễ bị các bạn cùng lứa tuổi kỳ thị, chọc ghẹo, bắt nạt.

Vì sao trẻ béo phì?

Chỉ có 10% trẻ béo phì có nguyên nhân từ một bệnh khác như: nội tiết, di truyền, thần kinh, thuốc… Còn lại 90% trường hợp là do mất cân bằng năng lượng (năng lượng đưa vào cơ thể qua thức ăn nhiều hơn năng lượng tiêu hao qua hoạt động thể lực trong thời gian dài).

Yếu tố gây mất cân bằng năng lượng Những yếu tố làm giảm hoạt động thể lực:
•    Do lề đường bị chiếm dụng, giao thông đông đúc kém an toàn, không thuận tiện cho trẻ tự đi học bằng xe đạp, đi bộ hoặc tập thể dục.
•    Trò chơi vận động thể lực của bé ngày càng được thay thế dần bằng các hoạt động tĩnh như xem ti-vi, sử dụng vi tính và trò chơi điện tử.
•    Trẻ em ngày nay cũng bận bịu với việc học tập hơn, chúng phải chạy đua với thời gian nên việc tập thể dục hằng ngày bị giảm đáng kể.

Những yếu tố làm tăng tiêu thụ năng lượng ăn vào:

 Nguyên tắc giảm béo ở trẻ em, trẻ em giảm cân bằng cách nào,nguyên tắc giúp trẻ giảm cân, trẻ cần tuân thủ nguyên tắc gì để giảm cân
Với quan niệm, ăn nhiều là tốt, trẻ mập mạp mới đẹp… các bà mẹ cung cấp chế độ ăn uống dư thừa.
•    Với quan niệm, ăn nhiều là tốt, trẻ mập mạp mới đẹp… các bà mẹ cung cấp chế độ ăn uống dư thừa.
•    Tiêu thụ nhiều đồ hộp, thức ăn đường phố. Có thói quen ăn khuya với nhiều món giàu năng lượng.
•    Công nghệ quảng cáo thực phẩm trên phương tiện truyền thông đại chúng quá hấp dẫn làm ảnh hưởng cả trẻ em lẫn người lớn.
Nguyên tắc điều trị béo phì ở trẻ Mục tiêu chính của việc điều trị béo phì ở trẻ em là làm giảm tốc độ tăng cân nhanh, đưa về mức tăng cân sinh lý bình thường theo tuổi hoặc duy trì cân nặng hiện tại trong thời gian nhất định, giúp chiều cao vượt lên để cải thiện tình trạng béo phì. Việc chữa béo phì cần sự phối hợp của gia đình vì bé cần được theo dõi lâu dài. Bố mẹ nên tìm hiểu thêm kiến thức về béo phì để giúp bé điều trị trên phương diện ăn uống và vận động. Việc dùng thuốc rất hạn chế sử dụng cho trẻ em, ngoại trừ trường hợp cần thiết và bác sĩ chuyên khoa có kinh nghiệm. Dưới đây là 5 nguyên tắc điều trị béo phì dành cho bé:

1. Hướng dẫn trẻ điều chỉnh hành vi:

•    Giúp bé tự kiểm soát bằng cách ghi nhật ký ăn uống và vận động trong một tuần. Cân và ghi vào sổ theo dõi số cân nặng mỗi ngày hay mỗi tuần.
•    Giúp trẻ kiểm soát thói quen ăn vặt bằng cách hạn chế dự trữ thức ăn ngọt, béo trong nhà, chỉ dùng tại bàn và không ăn nơi khác. Không ép bé ăn. Không yêu cầu trẻ dùng hết phần ăn khi bé đã bảo no.
•    Nhắc nhở trẻ điều chỉnh thói quen ăn uống: xúc cơm vào chén ít (lưng chén), ăn miếng nhỏ, nhai chậm, đặt đũa xuống giữa các lần nhai…

2. Chế độ ăn:

•    Ăn đúng giờ, không bỏ bữa và hạn chế ăn sau 20h.
•    Cho trẻ ăn chậm, nhai kỹ, bữa ăn nên kéo dài tối thiểu 20 phút.
•    Gia đình nên dùng thịt nạc, cá và nguồn đạm tốt như trứng và đậu hũ.
•    Duy trì bữa ăn hằng ngày đều đặn. Lập giờ giấc cho bữa chính và phụ cố định để bé biết rõ thời gian.
•    Bố mẹ làm gương cho con bằng chế độ ăn lành mạnh với nhiều trái cây, rau xanh trong thực đơn.
•    Tạo điều kiện thuận tiện cho bé chọn thức ăn vặt ít năng lượng bằng cách trữ trái cây và rau quả trong nhà ở dạng sẵn sàng ăn được…
•    Hạn chế chất béo như: mỡ, phủ tạng động vật (gan, tim, cật, óc), da, các món chiên nhiều dầu. Chọn phương pháp chế biến ít béo như: hấp, luộc, nướng…
•    Thay thế một phần thịt có màu đỏ (lợn, bò…) bằng thịt gia cầm (gà, vịt…), cá, đậu hũ…

Nguyên tắc giảm béo ở trẻ em, trẻ em giảm cân bằng cách nào,nguyên tắc giúp trẻ giảm cân, trẻ cần tuân thủ nguyên tắc gì để giảm cân
Hạn chế nước uống có đường và thức ăn nhiều bột đường vì năng lượng thừa sẽ chuyển thành mỡ.
•    Hạn chế nước uống có đường và thức ăn nhiều bột đường vì năng lượng thừa sẽ chuyển thành mỡ.
•    Hạn chế những loại bánh nướng phết dầu, bơ chế biến sẵn.
•    Hạn chế sử dụng dầu dừa vì làm tăng cholesterol nội sinh.
•    Hạn chế cho con dùng thức ăn nhanh (fast food) giàu năng lượng, nhiều chất béo, nhiều muối, ít rau và những thức ăn vặt không có lợi như bánh kẹo, snack, nước ngọt…
•    Khuyến khích bé uống nước lọc, hạn chế thức uống có đường như nước ngọt, nước trái cây hương liệu.
•    Cho trẻ biết không cần thiết dùng hết phần thức ăn, nếu cảm thấy hết đói thì nên ngưng.
•    Dùng các món ăn phụ ít năng lượng như trái cây, rau - khoai - củ luộc, yaourt giảm béo, rau câu, sữa ít béo không đường…
•    Các món hàng quán thường giàu năng lượng, nhiều chất béo, nhiều đường, nhiều muối và ít chất xơ hơn là thức ăn chế biến tại nhà. Do đó, tốt nhất là thực đơn giảm cân của bé cưng nên được chế biến ở nhà.

3. Chất xơ giúp kiểm soát cân nặng:

Ăn nhiều rau và trái cây trong và sau bữa ăn sẽ giúp bé cảm thấy no nhanh và kết thúc bữa ăn sớm. Cảm giác no này có thể kéo dài cả sau bữa ăn, đặc biệt có lợi với chế độ ăn kiêng. Ngoài ra, ăn rau và trái cây cần thời gian nhai nhiều hơn, giúp bữa ăn kéo dài giúp bé nhận ra cảm giác no trước khi ăn vào quá nhiều.
Chất xơ tan trong rau và trái cây giúp đào thải lượng chất béo không có lợi cho sức khỏe qua đường ruột.

4. Đừng quan niệm sai lầm:

•    Ăn càng ít bữa càng tốt:
Một nguyên tắc cơ bản trong điều trị béo phì là không để dạ dày trống vì sẽ làm bé rơi vào tình trạng mỏi mệt, không tập trung và có nguy cơ ăn bù vào các bữa sau. Tổng năng lượng hằng ngày quyết định việc tăng hay giảm cân chứ không phải số bữa ăn trong ngày. Nên dùng nhiều bữa.

•    Chế độ ăn giảm cân không được uống sữa: Trong thực đơn giảm cân vẫn có sữa vì đây là nguồn cung cấp can-xi giúp bé phát triển chiều cao. Loại sữa tốt nhất cho trẻ béo phì là sữa giảm béo (dành cho trẻ trên 6 tuổi), không đường. Năng lượng mỗi ly sữa không béo cung cấp chỉ tương đương nửa chén cơm. Ngoài ra, sữa còn bổ sung vitamin và chất khoáng cần thiết bị thiếu hụt khi thực hiện chế độ ăn kiêng.

5. Chế độ vận động:

Nguyên tắc giảm béo ở trẻ em, trẻ em giảm cân bằng cách nào,nguyên tắc giúp trẻ giảm cân, trẻ cần tuân thủ nguyên tắc gì để giảm cân
Thời lượng tập thể dục thay đổi theo từng lứa tuổi.
•    Tạo điều kiện cho bé tập thể dục, chơi thể thao khoảng 30 phút, sau đó tăng dần lên 60 phút mỗi ngày và ít nhất 4-5 lần mỗi tuần.
•    Tập các môn dùng sức trung bình và kéo dài như: bơi lội, đạp xe đạp, đi bộ, chạy bộ chậm, chơi bóng…
•    Tập thói quen năng động trong mọi hoạt động của bé: đi thang bộ thay vì thang máy, đi học bằng xe đạp hoặc đi bộ nếu có thể, làm việc nhà như quét, lau nhà, tự dọn dẹp phòng riêng, chăm sóc vườn cây…
•    Tạo không khí vui vẻ khi tập thể dục, giúp bé tham gia một cách thích thú.
•    Bản thân bố mẹ hay người nuôi dưỡng cũng phải tập thể dục đều đặn để làm gương cho trẻ.
•    Thời lượng tập thể dục thay đổi theo từng lứa tuổi.
•    Không để bé nằm, ngồi yên quá một giờ trừ khi ngủ, tối đa là hai giờ. Một trong những cách hạn chế là không cho chúng ngồi trước các màn hình (ti-vi, vi tính, video game) hoặc đọc truyện quá lâu.

.BS. CK  Đào Thị Yến Thủy
Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM
 Tạp chí Sức Khỏe