Cẩn thận khi dùng Đông dược

|

Đông dược có nguồn gốc từ thiên nhiên, vì thế nhiều người tin rằng sử dụng chúng sẽ an toàn. Đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm. Nếu dùng không đúng cách, thuốc dù ở dạng nào cũng có thể gây hại.

Trong dân gian, cứ thỉnh thoảng lại nghe người này truyền cho người kia một  bài thuốc  Đông  y “trị bệnh hay lắm”. Bài thuốc  đó thường là các loại cây lá, thực phẩm tự nhiên chế biến thành. “Có bệnh thì vái tứ phương” nên không cần kiểm chứng, người ta lập tức tin và dùng “bài thuốc  hay lắm” đó.

Điều này rất nguy hiểm. Nhiều người cho rằng, Đông dược uống vào chỉ có lợi mà không có hại. Thật ra, Đông dược cũng có tác dụng phụ, những kiêng kị mà nếu không hiểu biết, tự ý dùng sẽ không tốt cho sức khỏe, đôi lúc có thể ảnh hưởng đến tính mạng.

Không nên tự ý dùng dù rất bổ

Từ xưa đến nay, nhân sâm xem như là thần dược nên được cho rằng, nếu dùng, chỉ có lợi chứ không có hại. Và nhiều người tự ý dùng nhân sâm để tăng cường sinh lực, bồi bổ sức khỏe mà không cần hỏi ý kiến thầy thuốc. Hậu quả, phải vào bệnh viện cấp cứu vì bị ngộ độc nhân sâm.

Thực tế, nhân sâm là loại thuốc  rất quý, có tác dụng bồi bổ nguyên khí, giúp cơ thể mau chóng hồi phục, khỏe mạnh… Tuy nhiên, nếu dùng không đúng cách, nó sẽ trở nên vô tác dụng hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng. Vì thế, các thầy thuốc thường cảnh báo: dùng thuốc Đông y (kể cả thuốc bổ) nên có hướng dẫn của lương y uy tín.

Cần cẩn thận khi phối hợp thuốc

Cẩn thận khi dùng đông dược, lưu ý khi dùng đông dược, tác dụng phụ của đông dược, sử dụng thuốc đông y đúng cách
Nhiều vị thuốc lúc sử dụng đều có những kiêng kị nhất định khi phối hợp với những vị thuốc khác.

Nhiều vị thuốc lúc sử dụng đều có những kiêng kị nhất định khi phối hợp với những vị thuốc khác. Chẳng hạn, không được dùng côn bố hoặc hải tảo với chu sa vì có thể gây viêm đại tràng. Tuy chưa được nghiên cứu đầy đủ nhưng việc kết hợp thuốc Đông y với một số thuốc Tây y cũng có thể gây ảnh hưởng xấu.

Bên cạnh đó, còn có những vị thuốc kị với một số thực phẩm. Nếu không biết mà dùng chung sẽ gây tác hại khôn lường cho sức khỏe, thậm chí chết người. Ví dụ: Sau khi dùng nhân sâm, không nên uống trà vì sẽ làm giảm tác dụng của loại thuốc  quý này. Ngoài ra, sau khi uống nhân sâm, không nên ăn các loại củ cải và đồ biển. Theo y học cổ truyền, củ cải và đồ biển đại hạ khí, còn nhân sâm đại bổ khí, hai thứ triệt tiêu lẫn nhau, gây hại cho người sử dụng.

Vì vậy, sau khi được  các lương y chẩn đoán và kê đơn, bạn cũng cần phải hỏi kỹ những hướng dẫn, điều kiêng kị khi sử dụng các loại thuốc.

Cẩn trọng với những bài thuốc "dân gian"

Cẩn thận khi dùng đông dược, lưu ý khi dùng đông dược, tác dụng phụ của đông dược, sử dụng thuốc đông y đúng cách
Dùng thuốc cần phải có chỉ định của các thầy thuốc.

Dùng thuốc cần phải có chỉ định của các thầy thuốc. Không nên tin tưởng một cách vô căn cứ, tự ý dùng bất cứ dược liệu nào khi chưa hỏi ý kiến của người có chuyên môn.

Thế nhưng, trong dân gian rất hay có tình trạng truyền tai nhau những bài thuốc không rõ nguồn gốc, không có kiểm chứng để trị bệnh, nhất là những chứng bệnh nan y. Người bệnh vì nôn nóng muốn khỏi bệnh nên thường răm rắp tin và làm theo bất chấp hậu quả. Điều này rất nguy hiểm vì “thuốc dùng đúng sẽ là thần dược mà dùng sai thuốc thành độc dược”. Tuyệt đối không nên tin vào những lời mách nước, bày vẽ của người khác.

Khi mua các loại thuốc cao đơn hoàn tán nên chọn loại có bảng chỉ dẫn bằng tiếng Việt ghi rõ nguồn gốc, xuất xứ của thuốc, thành phần thuốc cũng như những chỉ định và tác dụng phụ, không nên tự ý “kê đơn  chọn  thuốc  điều  trị”.

Một số vị thuốc dễ gây ngộ độc

Cẩn thận khi dùng đông dược, lưu ý khi dùng đông dược, tác dụng phụ của đông dược, sử dụng thuốc đông y đúng cách
Các nghiên cứu đã chứng minh, Đông dược có nhiều vị thuốc tính độc, thậm chí rất độc.

Các nghiên cứu đã chứng minh, Đông dược có nhiều vị thuốc tính độc, thậm chí rất độc. Tại Việt Nam, thường nghe nhất chính là trúc đào, phụ tử… Vì vậy, với nhiều loại Đông dược nếu dùng không đúng, chỉ cần một liều nhỏ cũng gây tử vong cho bệnh nhân. Có thể kể đến một số loại:

Phụ tử: Dùng làm thuốc hồi dương, khử phong hàn, chữa một số bệnh trụy tim mạch, ra nhiều mồ hôi, tay chân lạnh.Phụ tử có chứa aconitine là chất cực độc, chỉ cần 2-3mg có thể gây chết người.

Mã tiền: Được sử dụng như là vị thuốc kích thích tiêu hóa, chữa nhức mỏi tay chân, chữa đau dây thần kinh và thiếu máu. Tuy nhiên, chất strychnine trong mã tiền có độc tính. Nếu không biết, tự ý dùng hay lạm dụng sẽ gây cơn co giật kiểu uốn ván, bệnh nhân sẽ tử vong vì ngạt thở do cơ hô hấp bị co giật kéo dài.

Cà độc dược: Vị thuốc này được lấy từ lá cây cà độc dược, Đông y thường dùng để chữa hen suyễn, giảm đau, chống co thắt trong bệnh loét dạ dày và ruột, chữa chóng mặt, nôn mửa khi đi tàu, xe. Trong lá cà độc dược có chất atropine rất độc, có thể khiến ta bị tê liệt hệ đối giao cảm, làm giãn đồng  tử, mạch  nhanh, giảm tiết dịch, tê liệt nếu dùng quá liều. Bệnh nhân có thể tử vong do hôn mê.

Trúc đào: Cây thường được trồng làm cảnh vì có hoa, lá và dáng cây đẹp. Chất độc có trong cây là oleandrin và neriin, được dùng làm thuốc chữa suy tim cấp và mãn tính, hội chứng loạn nhịp nhanh, điều trị sung huyết, rối loạn da… Toàn bộ cây trúc đào đều có độc, chỉ cần ăn phải từ 10-20 lá trúc đào, người lớn có thể nguy hiểm đến tính mạng và chỉ cần 1 chiếc lá cũng gây tử vong ở trẻ em.

Những vị thuốc cẩn thận khi dùng

- La bặc tử dùng nhiều sẽ bị háo khí.
- Mang tiêu - nga truật, nhũ hương kị thai.
- Mẫu lệ không dùng cho người bị sỏi thận.
- Ngũ linh chi kị với nhân sâm.
- Nhục thung dung không dùng cho người đang bị tiêu chảy.
- Thạch cao kị với ba đậu.
- Thạch lựu bì không được dùng cho bệnh kiết lị mới phát.
- Kinh giới kiêng cua, cá, thịt lừa.
- Khiếm thực dùng nhiều quá sẽ bị lãnh khí.
- Hoàng liên kị cúc hoa, huyền sâm.
- Hương nhu không dùng cho người thường ra nhiều mồ hôi.
- Bạch tiễn bì kị với thịt lợn.
- Hà thủ ô kị với các loại cá có vảy.
- Đơn bì kị hồ tuy.
- Bạch thược kị dạ dày lạnh.
- Thổ phục linh kị trà.
- Thương truật kị quả đào.
- Xạ hương kị tỏi, kị thai.
- Hoài sơn sợ cam toại.
- Mạch môn không bỏ lõi ra, uống lâu làm cho người ta phiền muộn.

 

TS. Nguyễn Hữu Đức - Lương Y Trần Duy Linh
. Thiên Lan

Tạp chí Sức Khỏe