Cách phục hồi tai biến mạch máu não

|

Tai biến mạch máu não hay đột qụy não xảy ra khi máu cung cấp cho một phần của não bị ngừng đột ngột khiến các tế bào não bị chết do thiếu oxy và chất dinh dưỡng.

Tình hình bệnh tai biến mạch máu não (TBMMN) hiện nay như thế nào?
Năm 2003 - 2004, có hơn 700.000 người bị bệnh TBMMN mỗi năm ở Mỹ. Bệnh thường xảy ra ở người cao tuổi, tuổi càng cao thì nguy cơ bị bệnh càng cao. Khoảng 28% người dưới 65 tuổi bị mắc bệnh và người trên 55 tuổi thì nguy cơ TBMMN tăng gấp đôi mỗi 10 năm.

TBMMN là nguyên nhân hàng đầu gây tàn phế ở Mỹ và gây tử vong nhiều hơn bệnh ung thư vú ở nữ. Theo WHO thì trung bình có 200 trường hợp/100.000 người/1 năm bị TBMMN. Như vậy mỗi năm trên thế giới có khoảng 750.000 người bị TBMMN và ¾ trong số đó có di chứng do tổn thương thần kinh.

Thế nào là tai biến mạch máu não?
TBMMN hay đột qụy não xảy ra khi máu cung cấp cho một phần của não bị ngừng đột ngột khiến các tế bào não bị chết do thiếu oxy và chất dinh dưỡng. Cơn thiếu máu não là một tình trạng thiếu máu lên não nhưng tình trạng này chỉ thoáng qua, kéo dài ít hơn 24 giờ, thường khoảng 30 phút và thường hồi phục hoàn toàn.

Hậu quả của tai biến mạch máu não là gì?
Di chứng của tai biến mạch máu não thường gặp là yếu liệt do tổn thương thần kinh.

Theo một số công trình nghiên cứu ghi nhận: khoảng 40% người bị TBMMN để lại di chứng vừa và nặng. Di chứng vừa bệnh nhân có thể tự phục vụ một phần, tự làm một số việc cần thiết mà không cần sự hỗ trợ của người khác. Đối với di chứng nặng thì mọi hoạt động của bệnh nhân đều phải có sự giúp đỡ và hỗ trợ của người khác. Người bệnh TBMMN sống cần rất nhiều sự trợ giúp của gia đình và xã hội. Vì vậy mà chi phí y tế dành cho điều trị giai đoạn cấp và phục hồi cho bệnh nhân là rất lớn. Theo thống kê thì chi phí này ở Anh là 1 tỉ Bảng cho một năm, ở Châu Âu là 19,6 tỉ Euro/1 năm và ở Mỹ là 51 tỉ USD/1 năm.

Năm 2005 có khoảng 16 triệu người bị TBMMN lần đầu, trong đó có 5,7 triệu người bị tử vong. Theo dự đoán tình hình bệnh thì năm 2030 sẽ có 23 triệu người bị TBMMN lần đầu và khoảng 7,8 triệu người bị tử vong.

Yếu tố nguy cơ nào dẫn đến tai biến mạch máu não?
1. Nhóm các yếu tố nguy cơ không tác động được
- Tuổi cao: tuổi càng lớn thì tỉ lệ bị TBMMN càng cao
- Giới tính: Nam giới dễ bị TBMMN hơn nữ giới
- Sắc tộc
- Di truyền
2. Nhóm các yếu tố nguy cơ có thể tác động được
- Các yếu tố nguy cơ về bệnh lý:
+ Bệnh tim mạch: tăng huyết áp, rung nhĩ, bệnh van tim, loạn nhịp tim, hẹp động mạch cảnh, cơn thoáng thiếu máu não …
+ Các bệnh khác: đái tháo đường, thừa cân-béo phì, rối loạn chuyển hóa mỡ trong máu…

- Các thói quen không tốt: uống rượu, hút thuốc lá, chất gây nghiện, ít vận động, kém tập luyện cơ thể, có những cảm xúc không có lợi cho cơ thể như buồn rầu, lo lắng, nóng giận…
Phòng ngừa TBMMN bằng cách thay đổi các yếu tố nguy cơ có thể tác động được như từ bỏ những thói quen không tốt, điều trị kiểm soát tốt các bệnh lý tim mạch, đái tháo đường, tăng cường vận động.

Tai biến mạch máu não, cách trị tai biến mạch máu não, tai biến mạch máu não có bao nhiêu loại, tai biến mạch máu não có trị được không, điều trị tai biến mạch máu não

Người bị tai biến mạch máu não có biểu hiện gì?
Có những trường hợp bệnh nhân bị TBMMN nhỏ có thể không để lại một biểu hiện gì nhưng có thể có tổn thương nhu mô não. Trường hợp này được gọi là TBMMN yên lặng. Theo Viện rối loạn thần kinh học và TBMMN quốc gia Hoa kỳ, có 5 dấu hiệu chính của TBMMN:
- Tê hoặc yếu đột ngột một bên mặt, tay hoặc chân. Mất vận động tự ý hoặc mất cảm giác một phần hoặc hoàn toàn một bộ phận của cơ thể, có thể kết hợp dị cảm. Dị cảm là cảm giác châm chích, tê rần một phần cơ thể.
- Lầm lẫn, nói khó hoặc hiểu sai đột ngột đôi khi bị yếu hoặc liệt nhẹ cơ mặt được phát hiện khi bệnh nhân cười.
- Rối loạn thị giác đột ngột một hoặc cả hai mắt.
- Bước đi khó khăn đột ngột, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc phối hợp động tác.
- Nhức đầu dữ dội đột ngột mà không có nguyên nhân được biết trước đó.

tai biến mạch máu não có bao nhiêu loại?  
Từ TBMMN là tên gọi chung cho 3 tình trạng bệnh lý dựa vào tổn thương bệnh học của động mạch cung cấp máu cho não. 3 tình trạng bệnh lý là: xuất huyết não (vỡ mạch não), nghẽn mạch não (do mảng xơ vữa động mạch), lấp mạch não (do cục máu đông thường từ tim đến gây tắc nghẽn mạch máu não). Trong đó nghẽn mạch não do mảng xơ vữa động mạch chiếm tỉ lệ cao nhất.

Y học cổ truyền (YHCT) nhận định bệnh tai biến mạch máu não như thế nào? 
Người thầy thuốc YHCT nhận định có sự kết hợp giữa các yếu tố bệnh lý như: Phong – Hàn – Thấp tấn công vào các kinh mạch, tạng phủ cộng với yếu tố  đàm – thấp, rối loạn cảm xúc (thất tình) bên trong cơ thể gây tắc nghẽn lưu thông của khí – huyết (khí trệ, huyết ứ) nên mất chức năng vận động, cảm giác và tri giác.

YHCT có vai trò như thế nào trong phòng ngừa và điều trị tai biến mạch máu não?
YHCT có vai trò nhất định trong phòng ngừa và điều trị TBMMN nhất là trong giai đoạn hồi phục. Đề phòng bệnh, bệnh nhân có thể tập dưỡng sinh hay thái cực quyền. Phương pháp này có thể giúp bệnh nhân tăng cường vận động và ổn định cảm xúc, tránh những cảm xúc không có lợi cho cơ thể. Ngoài ra, bệnh nhân cũng cần chú ý đến chế độ ăn theo YHCT là tránh ăn những loại thức ăn gây hàn – thấp.
Điều trị TBMMN theo YHCT là cần loại bỏ yếu tố gây bệnh, khai thông sự tắt nghẽn của khí – huyết và ổn định cảm xúc người bệnh. Các biện pháp can thiệp của YHCT có thể bằng thuốc (dược liệu và chế phẩm có tác dụng loại bỏ yếu tố phong – hàn – thấp – đàm, kích thích sự lưu thông của khí huyết) và không bằng thuốc (vật lý trị liệu, châm cứu, day bấm huyệt).

Khi tai biến mạch máu não xảy ra cần làm gì?
Cần sớm đưa người bệnh đến một cơ sở có đơn vị đột quỵ, nhằm chẩn đoán xác định và được điều trị kịp thời nhằm làm tan cục máu đông gây tắc nghẽn khi cần thiết. Bên cạnh đó bệnh nhân sẽ được điều trị biến chứng và phục hồi sớm khi có chỉ định, phát hiện và điều trị những yếu tố nguy cơ có thể can thiệp được và phòng chống tái phát vì lần TBMMN sau thường nặng hơn lần đầu.

Tóm lại, TBMMN hay đột qụy hiện có tỉ lệ bệnh và tử vong ngày càng tăng. Đi cùng với sự gia tăng này là chi phí cho điều trị bệnh giai đoạn cấp và phục hồi là rất lớn. Vì vậy mà việc phòng bệnh và điều trị dự phòng là vô cùng quan trọng. Đây là nhiệm vụ của toàn xã hội mà không phải của riêng ngành y tế. Trong đó, YHCT đóng vai trò tích cực trong dự phòng và điều trị phục hồi. Việc kết hợp YHCT và Y học Hiện đại một cách hợp lý sẽ tăng hiệu quả chăm sóc sức khỏe cộng đồng và cho người bệnh.

BS. Trần Văn Năm
Viện Y Dược Học Dân Tộc

Theo Tạp chí Sức Khỏe